Ergenlik periyodu, beynin ve kimliğin yine yapılandığı bir süreçtir. Bu periyotta sık görülen şikayetlerden biri dikkat dağınıklığıdır. Ders başında oturamama, çabuk sıkılma, daima telefona yönelme, odaklanamama… Lakin her dikkat sorunu nörobiyolojik bir dikkat eksikliği manasına gelmez. Bazen sorun dikkat değil, taşınan duygusal yüktür.
Ergenlerin zihni, akademik beklentiler, akran ilgileri, vücut algısı, aile baskısı ve gelecek derdiyle birebir anda meşgul olabilir. Zihin tehdit algıladığında hayatta kalma sistemini devreye sokar. Bu durumda odak, matematik sorusunda değil; “Ben kâfi miyim?”, “Beni dışlıyorlar mı?”, “Ya başaramazsam?” sorularındadır. Duygusal yük arttığında dikkat doğal olarak düşer.
Özellikle telaş ve depresif belirtiler, dikkat performansını direkt tesirler. Korkulu bir ergenin zihni daima senaryo üretir. Depresif bir ergen ise motivasyon kaybı yaşar. Bu iki durumda da “çalışmıyor” üzere görünen genç aslında içsel bir uğraş içindedir. Yalnızca masa başında oturması sorunu çözmez.
Dikkat dağınıklığını değerlendirirken şu sorular kıymetlidir: Bu sorun her alanda mı var, yoksa muhakkak periyotlarda mi artıyor? Akademik baskı yükseldiğinde mi ağırlaşıyor? Toplumsal bir sorun yaşadığında mı başlıyor? Şayet dikkat sorunu duygusal olaylarla paralel gidiyorsa, evvel duygusal yükü ele almak gerekir.
Ailelerin burada yaptığı en yaygın kusur, durumu yalnızca disiplin sorunu olarak görmek yahut daima “odaklan” demektir. Meğer ergenin muhtaçlığı bazen teknik çalışma planından evvel duygusal düzenlemedir. İnançta hissetmeyen bir zihin, öğrenmeye açık olamaz.
Dikkat hakikaten nörogelişimsel bir temele dayanıyorsa profesyonel kıymetlendirme gerekir. Lakin duygusal yükle bağlantılıysa, destekleyici irtibat, tasa idaresi ve gerçekçi beklenti düzenlemesi birden fazla vakit besbelli güzelleşme sağlar.
Bazen soru “Neden ders çalışmıyor?” değil; “İçinde ne taşıyor?” olmalıdır.
