Bazı beşerler muvaffakiyet elde ettiklerinde bile rahatlayamazlar. Yaptıkları iş gereğince güzel görünmez, küçük yanlışlar büyütülür ve kişi daima daha uygununu yapması gerektiğini hisseder. Diğerleri tarafından takdir edilse bile bu takdir içselleştirilemeyebilir. Kişi dışarıdan kâfi görünse bile iç dünyasında daima eleştirilen biri üzere hissedebilir. Bu durum birçok vakit motivasyon sağlıyor üzere görünse de uzun vadede ağır gerilim ve yetersizlik hissine yol açabilir.
Psikolojik açıdan bakıldığında içsel eleştirmen birçok vakit öğrenilmiş bir yapıdır. Çocuk gelişimsel olarak kendisini etrafından gelen geri bildirimlerle tanımlar. Daima eleştirilen, yüksek beklenti altında büyüyen yahut muvaffakiyet üzerinden kabul gören ortamlarda çocuk vakitle bu sesleri içselleştirebilir. Yetişkinlikte dışarıdan tenkit olmasa bile kişi kendi içinde eleştirilmeye devam eder. İçsel eleştirmen artık dış dünyanın değil, kişinin zihninin bir kesimi haline gelir.
Bir öbür değerli nokta, içsel eleştirmenin birden fazla vakit kollayıcı bir fonksiyon taşımasıdır. Zihin kusur yapmamak, reddedilmemek yahut başarısız olmamak için kişiyi denetim etmeye çalışabilir. Bu nedenle eleştirel ses büsbütün ziyan vermek maksadıyla ortaya çıkmaz; birçok vakit kişiyi müdafaa niyeti taşır. Lakin bu yapı çok güçlendiğinde kişinin kendilik kıymetini zayıflatabilir ve kronik memnuniyetsizlik yaratabilir.
İçsel eleştirmenin ağır olduğu bireylerde utanç duygusu da sık görülür. Kişi sırf yanılgı yaptığını değil, yanılgılı biri olduğunu hissedebilir. Bu durum davranışla kimlik ortasındaki hududu bulanıklaştırır. Yanılgı yapmak insan tecrübesinin doğal bir kesimi olmasına karşın kişi bunu ferdî değersizlik delili olarak algılayabilir. Vakitle özgüven azalabilir ve risk almaktan kaçınma eğilimi gelişebilir.
Psikoterapi sürecinde maksat içsel eleştirmeni büsbütün yok etmek değil, onunla kurulan ilgiyi değiştirmektir. Kişi vakitle bu sesin nereden geldiğini, hangi tecrübelerle oluştuğunu ve ne vakit etkinleştiğini fark edebilir. Farkındalık arttıkça kişi kendisine daha gerçekçi ve daha şefkatli bir yaklaşım geliştirebilir. Psikodinamik terapi sürecinde geçmiş tecrübelerle bugünkü içsel ses ortasındaki temasların kurulması değişim açısından kıymetli bir adım olabilir.
Kendimize sert davranmak birçok vakit karakter özelliği değil, öğrenilmiş bir içsel münasebettir. Anlaşılan içsel süreçler vakitle esneyebilir. Kişi kendisine daha destekleyici bir yerden yaklaşmayı öğrendikçe içsel eleştirmenin tesiri azalabilir ve ruhsal güzel oluş artabilir.
