Birçok ebeveynin en sık lisana getirdiği şikayetlerden biri şudur: “Eskiden hevesliydi, artık hiçbir şey yapmak istemiyor.” Ergenlerde motivasyon kaybı sık görülen bir durumdur. Fakat bu her vakit tembellik manasına gelmez. Motivasyon kaybının altında birden fazla vakit duygusal, bilişsel yahut çevresel faktörler vardır.
Ergenlikte beyin ödül sistemine daha hassastır. Anlık haz veren şeyler (telefon, oyun, toplumsal medya) uzun vadeli amaçlara nazaran daha cazip gelebilir. Bu nörobiyolojik bir gerçekliktir. Lakin motivasyon büsbütün kaybolmuşsa, depresif belirtiler, ağır dert ya da tükenmişlik ihtimali değerlendirilmelidir.
Bir öteki kıymetli etken, mana kaybıdır. Genç yaptığı şeyin nedenini göremiyorsa motivasyonu düşer. “Sınava çalış fakat neden?” sorusuna net yanıt alamayan bir ergen için ders soyut bir mecburilik haline gelir. İçsel motivasyon, kişinin yaptığı şeyi kendi bedelleriyle ilişkilendirmesiyle oluşur.
Sürekli tenkit ve yüksek beklenti de motivasyonu azaltabilir. Muvaffakiyet normalleşip yanılgı büyütüldüğünde genç, efor göstermenin manasını yitirir. “Nasıl olsa yetmeyecek” fikri öğrenilmiş çaresizliğe dönüşebilir.
Motivasyonu artırmanın yolu baskıyı artırmak değildir. Küçük, ulaşılabilir maksatlar koymak, çabayı takdir etmek ve sürece odaklanmak daha tesirlidir. Ayrıyeten gençle yalnızca performans üzerinden değil, duygusal temas üzerinden bağlantı kurmak kıymetlidir.
Motivasyon kaybı birçok vakit bir iletidir: “Yoruldum”, “Anlam bulamıyorum” ya da “Kaygılıyım.” Bu iletisi duymadan yalnızca disiplin artırmak sorunu çözmez. Evvel gencin iç dünyasına bakmak gerekir.
