Çocukluk Çağı Travmalarının ve Bağlanma Tarzının Evlilik Dinamikleri Üzerindeki Tesiri

Merhaba, bir aile danışmanı olarak görüşmeye gelen pek çok çiftin aslında yalnızca birbirleriyle değil, yanlarında getirdikleri o görünmez “çocukluk çantalarıyla” da tartıştığını görüyorum. Çocukken içinde büyüdüğümüz o birinci “küp aile” yapısı, bizim dünya hakkındaki birinci taslağımız. Şayet o meskende sevgi dengeli bir halde verilmediyse yahut huzur yerine kaos hakimse, çocuk zihnimiz hayatta kalmak için birtakım savunma düzeneklerini otomatik olarak devreye sokar. Yetişkin olduğumuzda ise o gün bizi koruyan bu kalkanlar, bugün partnerimizle ortamıza giren koca bir duvara dönüşebiliyor. Yani aslında eşimize verdiğimiz orantısız bir reaksiyon, bazen bugüne değil, uzun yıllar evvelki bir kırgınlığa verilmiş geç kalmış bir yanıt olabiliyor.

Romantik bağlantılarımızda yaşadığımız itimat sorunları yahut o meşhur “kaybetme korkusu” ekseriyetle köklerini o yılların belirsizliğinden alır. Şayet çocukken gereksinimlerimiz görmezden gelindiyse yahut duygusal bir ihmalle büyüdüysek, yetişkinlikte partnerimizin ufacık bir ilgisizliğini büyük bir terk edilme sinyali olarak algılayabiliyoruz. Bu da bizi ya çok yapışkan, daima onay bekleyen birine dönüştürüyor ya da tam aksisi, “canım yanmasın” diye kimseyi kendine tam yaklaştırmayan, duygusal olarak uzaklıklı bir limana çekiyor. Meğer sağlıklı bir ilgi kurmak için evvel o küçük çocuğun neden korktuğunu anlamak ve bugünkü yetişkin aklımızla ona “şu an güvendesin” diyebilmek gerekiyor.

Evlilik dediğimiz o uzun seyahatte bu travmalar kendisini en çok bağlantı kazalarında gösteriyor. Ailesinde daima hengame olan bir çocuk, ya hengameden köşe bucak kaçan bir “sessizleştirici” olur ya da haklı çıkmak için sesini en çok yükselten kişi haline gelir. “Neden beni anlamıyor?” diye feryat ederken aslında partnerimize değil, bizi vaktinde duymayan ebeveynlerimize sesleniyoruzdur. Farkındalık tam da burada başlıyor; partnerimizin aslında o eski yarayı kaşıyan kişi değil, o yarayı düzgünleştirirken yanımızda durmasını istediğimiz yoldaşımız olduğunu fark ettiğimiz an, bağlantının rengi değişmeye başlıyor.

Sonuç olarak, geçmişin gölgelerini bugünün ışığına taşımak biraz cüret ister ancak buna kıymet. Kendimize “Bu hissettiğim öfke sahiden eşime mi, yoksa geçmişten gelen bir sızı mı?” diye sormaya başladığımızda, yalnızca evliliğimizi değil, kendi ruhumuzu da özgürleştiririz. Unutmayın ki, çocukluğumuz yazgımız olabilir ancak bu kıssanın sonunu yazan kalem her vakit bizim elimizdedir.

Bu hususla ilgili kendi bağlantınızda gözlemlediğiniz, “Acaba bu reaksiyonum çocukluğumdan mı geliyor?” dediğiniz özel bir durum varsa, bir randevu alabilirsiniz ve üzerinde birlikte konuşabiliriz. Şimdilik, bu döngüleri kırabilmeniz için uygulayabileceğiniz birkaç tane küçük farkındalık antrenmanı paylaşabilirim; zira fark etmek yolun yarısıysa, harekete geçmek öbür yarısıdır. Bir aile danışmanı gözüyle, bu kökleşmiş döngüleri bir günde yıkamayacağımızı fakat her gün küçük birer çentik atarak onları zayıflatabileceğimizi söyleyebilirim. İşte günlük hayatın akışında uygulayabileceğiniz, o eski sesleri susturmaya yardımcı olacak birkaç pratik antrenman:

Dur ve Tara: 90 Saniye Kuralı

Tartışma sırasında yahut partnerinizin bir hareketiyle içinizde o tanıdık, yakıcı öfke yahut ağır dert yükseldiğinde kendinize 90 saniye tanıyın. Bilimsel olarak bir hissin nörolojik ömrü yaklaşık 90 saniyedir; şayet biz onu fikirlerimizle beslemezsek söner. O an çabucak yanıt vermek yerine derin bir nefes alın ve kendinize şunu sorun: “Şu an hissettiğim bu his kaç yaşında?” Şayet yanıtınız “5 yaşında üzere hissediyorum” ise, o reaksiyon partnerinize değil, geçmişteki bir ana aittir. Bu farkındalık, yansınızın şiddetini anında düşürecektir.

“Ben” Lisanıyla Köprü Kurmak

Çocukluk travmaları bizi ekseriyetle “Sen daima böylesin” yahut “Sen şunu yaptın” üzere suçlayıcı bir lisana iter; zira bu bir savunma biçimidir. Bunun yerine, hissinizi partnerinize bir “ihtiyaç” olarak tabir etmeyi deneyin. Örneğin; “Yine beni dinlemiyorsun!” demek yerine, “Şu an dinlenilmediğimi hissettiğimde kendimi çocukken olduğu üzere bedelsiz hissediyorum, biraz göz temasına gereksinimim var” diyebilirsiniz. Bu, karşı tarafı savunmaya geçirmek yerine size yardım etmeye davet eder.

Güvenli Liman Günlüğü

Zihnimiz bazen geçmişin makûs anılarını bugünün gerçeğiymiş üzere önümüze sürer. Bunu dengelemek için telefonunuzun notlarına yahut küçük bir deftere “Bugün Güvendeyim” ispatları ekleyin. Partnerinizin geçmişteki o travmatik figürden (anneniz, babanız yahut bir başkası) farklı davrandığı anları kaydedin. Örneğin: “Bugün geç kalacağını haber verdi, yani belirsizlikte bırakmadı.” Bu küçük notlar, beyninizi bugünün inançlı olduğuna dair tekrar programlamaya yardımcı olur.

Küçük Çocuğa Mektup

Haftada bir kere, o kırılan yahut korkan çocuk halinize kısa bir not yazın. Ona bugünkü yetişkin halinizle, “Seni görüyorum, o vakitler yalnızdın fakat artık ben buradayım ve seni koruyabilirim” deyin. Bu kulağa biraz sembolik gelse de, içsel bir yatışma sağlar. Siz kendi içinizdeki çocuğu sakinleştirmeyi öğrendikçe, partnerinizin sizi sakinleştirmesine duyduğunuz o “hayat memat meselesi” olan gereksiniminiz da yavaş yavaş normalleşecektir.