Birçok ebeveyn çocuklarını korumak ister. Tehlikelerden uzak tutmak, gerçek kararlar almalarını sağlamak ve kusur yapmalarını önlemek doğal bir ebeveyn refleksidir. Fakat birtakım durumlarda bu müdafaa isteği fark edilmeden çok denetimci bir tavra dönüşebilir.
Aşırı denetimci ebeveynlik ekseriyetle dışarıdan “ilgi” ve “sorumluluk” üzere görünür. Ebeveyn çocuğun arkadaşlarını, derslerini, vaktini, hatta duygusal reaksiyonlarını bile yakından takip eder. Hangi dersin nasıl çalışılacağı, kiminle görüşüleceği ya da hangi kararın alınacağı birçok vakit ebeveyn tarafından belirlenir.
Bu noktada kıymetli soru şudur: Bu denetim nitekim itimada mi dayanır, yoksa telaşa mı?
Çoğu durumda denetimin temelinde ebeveynin tasası bulunur. Ebeveyn çocuğun kusur yapmasından, ziyan görmesinden ya da başarısız olmasından korkar. Bu endişe denetim davranışını artırır. Lakin denetim arttıkça çocuk kendi kararlarını verme fırsatını daha az tecrübeler.
Ergenlik devrinde bu durum daha besbelli hale gelir. Zira ergenlik, bireyselleşmenin başladığı bir devirdir. Genç birey kendi fikirlerini, tercihlerini ve sonlarını keşfetmeye başlar. Fakat çok denetim altında büyüyen ergenler bu süreçte iki farklı reaksiyon gösterebilir.
Bazı ergenler pasifleşir. Kendi kararlarını vermek yerine daima yönlendirme beklerler. Öteki kimi ergenler ise denetim karşısında ağır bir direnç geliştirebilir. Bu durumda aile içi çatışmalar artabilir.
Psikolojik açıdan bakıldığında, çok denetim kısa vadede tertip sağlayabilir. Fakat uzun vadede bireyin öz yeterlilik hissini zayıflatabilir. Kişi kendi kararlarını alma konusunda daha fazla tereddüt yaşayabilir.
Sağlıklı ebeveynlik büsbütün denetimsiz olmak manasına gelmez. Çocukların hudut ve rehberliğe muhtaçlığı vardır. Fakat bu rehberliğin hedefi yönlendirmek değil, gelişimi desteklemek olmalıdır.
Ergenlerin yanılgı yapma tecrübeleri de gelişimin bir modülüdür. Yanılgı yapmak öğrenme sürecinin doğal bir kısmıdır. Ebeveynlerin rolü tüm kusurları engellemek değil, çocukların bu tecrübelerden öğrenmesine alan açmaktır.
Gerçek inanç denetimle değil, ilgi içinde kurulan inançlı bağla gelişir.
