İstiyorum Fakat Kaçıyorum: Yakınlaşma Dehşetinin Sessiz Mantığı
İnsan birçok vakit yalnız değildir; yalnızlığını taşımayı öğrenmiştir.
Ve tam da bu yüzden, bir diğerinin varlığı birçok vakit bir imkân değil, bir sarsıntı yaratır.
Yakınlaşma isteği ile geri çekilme dürtüsü tıpkı vücutta yan yana durabilir. Bu bir çelişki değil, bir tertiptir. Zihin, bir yandan bağ kurmak isterken, öteki yandan bu bağı dağıtacak yollar üretir. Ve bunu yaparken kendini sabote ettiğini düşünmez; bilakis, kendini koruduğuna inanır.
Çünkü yakınlık, sadece bir diğerine açılmak değildir.
Yakınlık, kişinin kendisiyle müsabaka ihtimalidir.
Bir diğeriyle kurulan her temas, sadece o anın ilgisini değil, geçmişte kurulmuş tüm ilişkisel izleri de harekete geçirir. Görülmek, birçok vakit yalnızca anlaşılmak manasına gelmez; tıpkı vakitte yargılanma, reddedilme ve terk edilme ihtimallerini de içerir. Bu yüzden kimi beşerler için yakınlık, sıcak bir temas değil, soğuk bir risk alanıdır.
Bu noktada geri çekilme bir zayıflık değil, bir stratejidir.
Kişi birden fazla vakit “yanlış insanlara denk geliyorum” ya da “içime sinmiyor” diyerek durumu dışsallaştırır. Halbuki bazen sıkıntı karşısına çıkan şahıslar değil, o bireylere yaklaşırken devreye giren içsel sistemdir. Bu düzenek epey sofistike çalışır:
İlgiyi küçümser, kusur arar, duyguyu değersizleştirir, ara üretir.
Ve tüm bunları yaparken şahsa şu hissi verir:
“Ben yalnızca seçiciyim.”
Oysa bu seçicilik, birçok vakit yakınlığın tolere edilemeyen yoğunluğunu düzenleme gayretidir.
Yakınlaşma, denetimin çözülmesidir.
Denetim çözüldüğünde ise kişi, kendini belirsizliğin içine bırakmak zorunda kalır.
Ve belirsizlik, geçmişte güvensizlikle kodlanmışsa, zihin bu durumu bir tehdit olarak algılar.
Bu yüzden birtakım beşerler, şimdi incinmemişken uzaklaşmayı tercih eder.
Zira terk edilmektense, terk etmek daha yönetilebilir bir tecrübedir.
Bu noktada ortaya çıkan şey bir kaçıştan çok, bir döngüdür:
Yakınlaşma isteği → temas → dert → geri çekilme → süreksiz rahatlama → tekrar yalnızlık.
Bu döngü, kısa vadede düzenleyici bir fonksiyon görür; kişi derdini azaltır, denetim hissini yine kurar. Lakin uzun vadede birebir yalnızlığı, birebir hayal kırıklığını ve tıpkı “neden olmuyor?” sorusunu üretir.
Yakınlaşma korkusu, birden fazla vakit sevme kapasitesinin eksikliğiyle ilgili değildir.
Bilakis, bağa yüklenen mananın yoğunluğuyla ilgilidir.
Çünkü birtakım beşerler için bağlantı, yalnızca bir bağlantı değildir.
İlgi, bedel görme, kabul edilme, kâfi olma ve terk edilmeme ihtimallerinin tek bir yerde ağırlaştığı bir alandır. Bu yoğunluk ise yakınlığı sürdürülebilir olmaktan çıkarır.
Dolayısıyla kişi, aslında karşısındaki beşerden değil,
o alakada hissedeceği şeylerden uzaklaşır.
Burada kritik olan soru şudur:
Nitekim münasebetten mi kaçıyorum, yoksa o bağlantının içinde ortaya çıkacak olan kendimden mı?
Çünkü birtakım durumlarda kişi, bir oburuyla kuracağı bağdan evvel,
o bağın içinde kim olacağını tolere edemez.
Ve tahminen de sorun hiçbir vakit gerçek insanı bulamamak değildir.
Problem, yakınlığın yarattığı içsel hareketliliği taşıyacak bir taban kuramamaktır.
Yakınlık, iki insan ortasında kurulan bir ara değildir sırf;
tıpkı vakitte kişinin kendi içindeki arayı ne kadar daraltabildiğiyle ilgilidir.
