Bazı beşerler vardır…
Dışarıdan bakınca her şey yolunda görünür.
İşi vardır.
Hayatı tertiplidir.
Gülümser, konuşur, devam eder.
Ama içten içe bir şey eksiktir.
Ve en sıkıntı olan da şudur:
Bunun ismini koyamaz.
“Sorunum Yok Lakin Uygun Değilim”
Bu cümle aslında düşündüğümüzden daha manalı.
Çünkü psikoloji literatüründe ruh sıhhati yalnızca “hastalık olmaması” olarak tanımlanmaz.
Örneğin Corey Keyes ruh sıhhatini iki boyutlu açıklar:
- Ruhsal hastalıkların yokluğu
- Psikolojik âlâ oluşun varlığı
Yani insan, klinik olarak “sağlıklı” olabilir…
Lakin birebir zamanda iyi hissetmeyebilir.
Bu Hissin İsmi: Sessiz Boşluk
Bu durum birden fazla vakit klasik depresyon üzere görünmez.
Lakin büsbütün âlâ olmak da değildir.
Varoluşçu psikolojide bu tecrübe,
Viktor Frankl’ın tanımladığı
“varoluşsal boşluk” kavramına hayli yakındır.
Hayat devam eder, roller sürer…
Ancak kişi içten içe şu soruyla baş başa kalır:
“Bütün bunların manası ne?”
Her Şey Yolundayken Neden Bu türlü Hissediyoruz?
Çünkü dış dünya ile iç dünya her vakit örtüşmez.
Carl Rogers bu durumu
“kendilik ile yaşantı ortasındaki uyumsuzluk (incongruence)” olarak açıklar.
Yani:
- Dışarıdan “doğru” görünen bir hayat
- Ama içeride “bana ilişkin değil” hissi
İnsan, oburlarının beklentilerine nazaran yaşadıkça
kendi iç tecrübesiyle temasını kaybedebilir.
Biraz Daha Derine Bakalım
Bu hissin altında genelde üç temel dinamik olur:
1. Kendine Yabancılaşma
Kişinin kendi gereksinimlerini, isteklerini ve hislerini bastırması
Bu durum, Donald Winnicott’un tanımladığı
“sahte kendilik (false self)” kavramıyla bağlantılıdır.
Kişi ahenk sağlar, işlevseldir…
Lakin otantik değildir.
2. Daima Karşılaştırma
Sosyal medya ile artan toplumsal karşılaştırma
Leon Festinger’in
sosyal karşılaştırma teorisine göre,
beşerler kendilerini diğerleriyle kıyaslayarak kıymetlendirir.
Ama günümüzde bu karşılaştırma:
- Sürekli
- Filtrelenmiş gerçeklikler üzerinden
- Ve birçok vakit üst yanlışsız (daha “iyi” olanlarla) yapılır
Bu da kronik yetersizlik hissini besler.
3. Hissetmemeyi Öğrenmek
“Şükretmeliyim” fikriyle hisleri bastırmak
Oysa his düzenleme literatürü bize şunu gösterir:
Bastırılan hisler azalmaz,
farklı biçimlerde geri döner.
Aslında Bir Sorun Değil, Bir Sinyal
Bu his birden fazla vakit bir arıza değil.
Bir işaret.
Varoluşçu terapiye nazaran korku ve boşluk hissi,
insanın kendi hayatını yine değerlendirmesi için bir davettir.
Yani tahminen de bu his şunu söylüyordur:
“Bu hayat sana ne kadar ilişkin?”
Peki Ne Yapmalı?
Bunu süratlice “çözmek” mümkün değil.
Esasen sorun çözmek de değil.
Ama kimi küçük temaslar mümkün:
- Duyguları bastırmak yerine fark etmek
- Otomatik yaşamak yerine seçimleri sorgulamak
- “İyi görünmek” yerine “gerçek hissetmek” üzerine odaklanmak
Ve tahminen de en değerlisi:
“İyi değilsem, bunu kabul edebilir miyim?”
Çünkü kabul, değişimin başlangıcıdır.
Sonuç: Âlâ Görünmek Yetmez
Modern hayat bize nasıl görünmemiz gerektiğini çok düzgün öğretiyor.
Lakin nasıl hissedeceğimizi öğretmiyor.
Bu yüzden birçok insan
fonksiyonel ancak tatminsiz,
irtibatlı lakin yalnız,
âlâ görünen fakat uygun hissetmeyen bir yerde kalıyor.
Ama tahminen de dönüşüm tam burada başlar:
İlk sefer dürüstçe şunu söylediğinde:
“Ben düzgün değilim.”
Çünkü bazen güzelleşmek,
yeterliymiş üzere yapmayı bırakmakla başlar.
