Kalabalık bir ortamda konuşurken elleriniz titriyor, yeni beşerlerle tanışırken ağır bir korku hissediyor ya da “Acaba yanlış bir şey söyler miyim?” niyeti nedeniyle kendinizi geri çekiyorsanız, bu durum toplumsal anksiyete ile alakalı olabilir. Pek çok insan vakit zaman çekingenlik yaşayabilir; lakin toplumsal anksiyete, kişinin günlük hayatını etkileyen ağır bir dert halidir.
Sosyal Anksiyete Nedir?
Sosyal anksiyete; kişinin öbürleri tarafından yargılanma, eleştirilme, küçük düşme ya da utanç yaşama kaygısıyla toplumsal ortamlarda ağır tasa hissetmesidir. Bu durum bazen okulda, iş hayatında, arkadaş bağlarında ve hatta günlük kolay bağlantılarda bile zorlayıcı hale gelebilir.
Kişi birden fazla vakit:
* İnsanların onu daima değerlendirdiğini düşünebilir,
* Yanılgı yapmaktan çok korkabilir,
* Topluluk içinde konuşmaktan kaçınabilir,
* Yeni ortamlarda kendini gergin hissedebilir,
* Toplumsal etkinliklerden uzaklaşabilir.
Bu süreç vakitle kişinin özgüvenini düşürebilir ve yalnızlaşmasına neden olabilir.
Sosyal Anksiyetenin Belirtileri Nelerdir?
Sosyal anksiyete hem zihinsel hem fizikî belirtilerle ortaya çıkabilir.
Duygusal belirtiler:
* Ağır utanma hissi
* Daima “rezil olacağım” düşüncesi
* Eleştirilme korkusu
* İnsanların yanında çok kendini denetim etme
* Toplumsal ortamlardan kaçınma isteği
Fiziksel belirtiler:
* Kalp çarpıntısı
* Terleme
* Ses titremesi
* Yüz kızarması
* Mide bulantısı
* Nefes darlığı
* Ellerde titreme
Bazı şahıslarda bu belirtiler o kadar ağır olabilir ki kişi toplumsal ortamlara girmemeyi tercih etmeye başlar.
Sosyal Anksiyete Neden Olur?
Sosyal anksiyetenin tek bir nedeni yoktur. Ekseriyetle birçok etken bir ortaya gelir:
* Çocukluk devrinde eleştirel yahut baskıcı ortamda büyümek
* Geçmişte yaşanan utandırıcı deneyimler
* Düşük özgüven
* Mükemmeliyetçilik
* Daima onay alma ihtiyacı
* Travmatik toplumsal deneyimler
* Genetik yatkınlık
Özellikle çocuklukta sık eleştirilen yahut hislerini rahat tabir edemeyen bireylerde toplumsal korku daha ağır görülebilir.
Sosyal Anksiyete Nasıl Aşılır?
Sosyal anksiyete değiştirilemez bir durum değildir. Hakikat adımlarla kişi vakitle kendini daha rahat tabir etmeyi öğrenebilir.
1. Kendinizi suçlamayı bırakın
Sosyal anksiyete “zayıflık” değildir. Beynin tehdit algısının fazla çalışmasıyla alakalıdır. Kendinizi daima yargılamak korkuyu artırır.
2. Küçük toplumsal adımlarla başlayın
Bir anda çok toplumsal olmaya çalışmak yerine küçük gayeler belirlemek daha sağlıklıdır.
Örneğin:
* Markette kısa bir soru sormak,
* Tanımadığınız biriyle göz teması kurmak,
* Kısa telefon görüşmeleri yapmak,
* Küçük kümelerde konuşmaya çalışmak.
Beyin tekrar eden tecrübelerle “Bu ortam aslında tehlikeli değil” bildirisini öğrenmeye başlar.
3. Zihninizdeki felaket senaryolarını fark edin
Sosyal anksiyetede zihin ekseriyetle:
* “Kesin saçma görüneceğim.”
* “Beni yargılıyorlar.”
* “Herkes bana bakıyor.”
gibi fikirler üretir. Meğer birçok insan kendi hayatına odaklıdır. Niyetlerin her vakit gerçek olmadığını fark etmek kıymetlidir.
4. Eksiksiz olmaya çalışmayın
Sosyal tasası olan şahıslar kusur yapmayı felaket üzere görebilir. Halbuki beşerler doğal, samimi ve kusurlu halleriyle bağ kurar.
5. Vücudu sakinleştirmeyi öğrenin
Kaygı sadece zihinde değil vücutta de yaşanır. Bu nedenle:
* Nefes antrenmanları,
* Nizamlı yürüyüş,
* Yoga,
* Meditasyon,
* Uyku tertibi,
* Kafeini azaltmak
kaygı düzeyini azaltmada destekleyici olabilir.
6. Kaçınmak yerine yavaş yavaş yüzleşin
Kaygı duyulan ortamlardan daima kaçınmak, beynin endişeyi daha da büyütmesine neden olabilir. Küçük ve denetimli yüzleşmeler güzelleşme sürecinde epey değerlidir.
7. Dayanak almaktan çekinmeyin
Sosyal anksiyete uzun müddettir devam ediyorsa ve hayat kalitesini etkiliyorsa kişisel danışmanlık dayanağı almak süreci kolaylaştırabilir. Bazen kişi sadece anlaşılmaya ve inançlı bir alanda kendini söz etmeye gereksinim duyar.
Günlük Hayatta İşinize Yarayabilecek Küçük Tavsiyeler
* Toplumsal ortamlarda kendinizi daima tahlil etmeyi bırakmaya çalışın.
* Konuşurken “Nasıl görünüyorum?” yerine “Karşımdaki kişiyi anlamaya odaklanıyorum” niyetine geçin.
* Her sessizliği berbat bir şey sanmayın.
* İnsanların sizi düşündüğünüz kadar incelemediğini kendinize hatırlatın.
* Küçük muvaffakiyetleri küçümsemeyin.
* Kendinizi diğerleriyle kıyaslamayı azaltın.
Sonuç
Sosyal anksiyete kişinin hayatını zorlaştırabilir; lakin hakikat farkındalık ve tertipli adımlarla yönetilebilir bir süreçtir. Kendinizi büsbütün değiştirmeye çalışmak yerine, derdinize karşın hayatın içinde kalmayı öğrenmek çok daha pahalıdır. Küçük ilerlemeler vakitle büyük değişimlere dönüşebilir.
