Melanie Klein’a nazaran haset bebeğin hayatının erken periyodunda (paranoid-şizoid konum) anne göğsüne (ilk nesne) duyduğu bilinçdışı ve yıkıcı bir histir. “İyi olanı” tahrip etme dileği taşıyan bu yapısal haset, kişinin kendi içinde barındırdığı yeterliliği bozmaya çalışması ve ruhsal bozuklukların temel nedeni olarak görülürken kıskançlık ise iki kişi ortasındadır ve “sahip olma” isteği taşır. Haset kıskançlığa nazaran daha ilkel olup, üç kişilik ilgileri (oedipal durum) tesirler ve kökeni anne bebek ortasındaki beslenme bağına dayanır.
Yetişkinliğe gelindiğinde ise neredeyse tüm alaka biçimlerinde (romantik alakalar, aile içi münasebetler, arkadaşlık/dostluk ilişkileri) haset ve kıskançlığın bozucu/tahrip edici istikametini görebilmekteyiz. Kıskançlıkta kıymet verilen bir alakayı yahut objeyi (kişiyi) kaybetme kaygısının özgüven ve yetersizlik hislerinin ve geçmiş bağlanma örüntülerinin (çocuklukta ilgi ve sevgiyi paylaşmak zorunda kalmak deneyimleri) işgali altındaki birey karşısındaki şahsa sahip olma dürtüsüyle, onu bir eşya üzere görerek kısıtlayabilmekte, patolojik kıskançlık boyutlarındaysa şüphecilik ve manipülasyon davranışlarıyla giden bir denetim dileği sergilemektedir.
Narsisistik kişilik eğilimleri ortaya koyan kıskançlığın yanı sıra haset te ise “olmasın, bozulsun, yok olsun!”arzusu göze çarpar. Bu tarafıyla yıkıcı olduğunun altını çizdiğimiz haset hissine sahip bireylerde, şahsî yeterlilik ve iyilik hallerinin, kendinde olmayan, fakat ötekinin sahip olduğu “şeylerin yok olmasına” bağlı olduğu, korkutucu bir düzenek işler. Bireyler burada eksikliğini yaşadığı kişi, durum vb. i ayrıcalıkların yokluğunun acısını ve hatta yasını yaşamaktansa hiçkimsede olmamasını, yok olmuş olmasını dilemektedir.
Öteki yandan birey, erken çocukluk yıllarında tahminen yemek dolu bir kaşığı bağımsız formda kavrayarak ağzına götürmek, tahminen merdivenleri yalnız inmek yahut rastgele maharet isteyen bir edimi bağımsız gerçekleştirmek istikametinde o kadar engellenmiştir ki mahrumu olduğu o durumu bir ötekinin deneyimleyebiliyor olmasını izlemeye katlanamaz.
Buradan yola çıkarak oluşturabileceğimiz hipotezde diyebiliriz ki haset, mükemmeliyetçi ve denetimci ebeveynliğin engellediği bireylerde ortaya çıkan mahrumu olduğu kişi, durum ve ayrıcalıklara yönelik asla karşılanamayacağına inandığı KAYIP bir DİLEKTİR.
Sağaltım/iyileşme süreçlerine geldiğimizde psikoterapi (dinamik, bütüncül/eklektik terapiler) şahısların kayıp isteklerinin yarattığı boşluk ve yoksunluktan doğan yetersizlik ve değersizlikle karakterize benlik algılarını fark ederek buradaki işlemlenmemiş duygulanımları amaç almalıdır. Olmayanın yası tutulmalı ve istek ile ümit tekrar canlanmalıdır. Kişinin kendini diğerleriyle kıyaslamayı bırakıp, oluşturduğu şahsî amaçlarla kendi bedelini takdir ettiği bir şuur oluşturabilmesi hedeflenir.
Bu ise lakin şükür dairesinde bulunarak, şükran/minnettarlık pratiklerine hayatında yer açması ile mümkündür.
