Günlük hayatta birçok kişi vakit zaman gerilim ve korku yaşar. İş yoğunluğu, imtihanlar, maddi sıkıntılar, sıhhat sorunları yahut münasebetlerde yaşanan zorluklar hem gerilim hem de telaş hislerini tetikleyebilir. Lakin bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da aslında birebir şey değildir.
Stres ve korku ortasındaki farkı anlamak, yaşanan hislerin daha gerçek kıymetlendirilmesine ve gerektiğinde profesyonel takviye alınmasına yardımcı olabilir.
Stres Nedir?
Stres, kişinin karşı karşıya kaldığı bir durumun fizikî yahut ruhsal olarak zorlayıcı algılanması sonucunda ortaya çıkan doğal bir reaksiyondur. İnsan bedeni tehdit yahut baskı algıladığında kendini korumak için çeşitli fizyolojik yansılar geliştirir.
Örneğin;
İş yetiştirmeye çalışmak,
Sınava hazırlanmak,
Taşınma süreci yaşamak,
Maddi zorluklarla karşılaşmak,
Önemli bir karar vermek,
stres oluşturabilecek durumlar ortasında yer alır.
Stres birden fazla vakit belli bir neden ile bağlıdır ve gerilim kaynağı ortadan kalktığında belirtiler de azalabilir.
Kaygı Nedir?
Kaygı, gelecekte yaşanabilecek mümkün tehlike yahut aksiliklere karşı hissedilen telaş durumudur. Makul ölçüde tasa yaşamak insan tabiatının bir kesimidir ve kişiyi mümkün risklere karşı hazırlayabilir.
Ancak kimi durumlarda telaş, gerçek tehlikeden bağımsız olarak ağırlaşabilir ve kişinin hayatını olumsuz etkileyebilir.
Kaygı yaşayan bireyler sıklıkla şu niyetleri deneyimleyebilir:
“Ya berbat bir şey olursa?”
“Ya başarısız olursam?”
“Ya yanlış karar verirsem?”
“Kontrolü kaybedersem ne olur?”
Bu fikirler vakitle kişinin ömür kalitesini düşürebilir.
Kaygı Bozukluğu Nedir?
Kaygı bozukluğu, kişinin yaşadığı telaş ve kaygı hislerinin yoğunluğu, sıklığı ve mühleti nedeniyle günlük hayatının etkilenmesi durumudur.
Kaygı bozukluğunda kişi birden fazla vakit telaşının çok olduğunun farkında olsa bile bu kanıları denetim etmekte zorlanabilir.
Kaygı bozuklukları ortasında:
Yaygın Anksiyete Bozukluğu
Panik Bozukluk
Sosyal Anksiyete Bozukluğu
Özgül Fobiler
Ayrılık Tasası Bozukluğu
gibi farklı çeşitler bulunmaktadır.
Stres ve Korku Bozukluğu Ortasındaki Temel Farklar
1. Kaynağı Açısından Fark
Stres çoklukla muhakkak bir olay yahut durumla bağlantılıdır.
Örneğin yaklaşan bir imtihan nedeniyle gerilim yaşanabilir.
Kaygı bozukluğunda ise kişi ortada besbelli bir neden olmasa bile ağır kaygı hissedebilir.
2. Mühleti Açısından Fark
Stres çoğunlukla geçicidir. Gerilim yaratan durum ortadan kalktığında belirtiler azalabilir.
Kaygı bozukluğu ise haftalar, aylar hatta yıllar boyunca devam edebilir.
3. Yoğunluğu Açısından Fark
Stres muhakkak bir durumla sonlu olabilir.
Kaygı bozukluğunda ise telaş birçok farklı hususa yayılabilir ve kişinin zihnini daima meşgul edebilir.
4. Günlük Yaşama Etkisi
Stres periyotlarında kişi zorlanmasına karşın fonksiyonelliğini koruyabilir.
Kaygı bozukluğunda ise iş performansı, toplumsal münasebetler, uyku nizamı ve ömür kalitesi besbelli formda etkilenebilir.
Kaygı Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?
Kaygı bozukluğu yaşayan bireylerde şu belirtiler görülebilir:
Sürekli tasa hali
Gelecekle ilgili ağır korkular
Kas gerginliği
Çarpıntı
Nefes darlığı hissi
Huzursuzluk
Konsantrasyon güçlüğü
Uyku problemleri
Kolay yorulma
Sürekli makus senaryolar düşünme
Belirtiler şahıstan şahsa farklılık gösterebilir.
Stresin Belirtileri Nelerdir?
Stres yaşayan şahıslarda ise şu belirtiler ortaya çıkabilir:
Gerginlik hissi
Baş ağrıları
Kas ağrıları
Sinirlilik
Dikkat dağınıklığı
Uyku problemleri
Yorgunluk
Mide ve bağırsak sorunları
Bu belirtiler çoklukla gerilim kaynağı ortadan kalktığında hafifler.
Ne Vakit Profesyonel Takviye Alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda bir psikolog veya ruh sağlığı uzmanına başvurmak yararlı olabilir:
Endişe duygusu uzun müddettir devam ediyorsa
Günlük ömrünüz etkilenmeye başladıysa
Uyku sorunları yaşıyorsanız
Sürekli makus senaryolar düşünüyorsanız
İş yahut okul performansınız düşüyorsa
Sosyal münasebetleriniz ziyan görüyorsa
Kaygınızı denetim etmekte zorlanıyorsanız
Erken periyotta alınan profesyonel dayanak, belirtilerin şiddetlenmesini önlemeye yardımcı olabilir.
Stres ve tasa ömrün doğal kesimleridir. Lakin gerilim çoklukla makul bir duruma verilen süreksiz bir reaksiyon iken, korku bozukluğu daha ağır, daha uzun vadeli ve kişinin hayat kalitesini etkileyen bir durumdur.
Kendinizi daima telaşlı hissediyor, zihninizi susturmakta zorlanıyor yahut günlük hayatınızı sürdürmekte zahmet çekiyorsanız, bunun sadece gerilim olmayabileceğini göz önünde bulundurmanız kıymetlidir. Yaşadığınız belirtileri anlamak ve uygun dayanak almak, ruhsal güzellik halinizi müdafaanın değerli adımlarından biridir.
