Birçok aile çocuklarının başarılı olmasını ister. Bu istek birçok vakit güzel niyetlidir. Fakat kimi durumlarda muvaffakiyet beklentisi görünmez bir baskıya dönüşebilir.
Çocuk ya da ergen için muvaffakiyet sırf akademik bir gaye olmaktan çıkar; bedelinin ölçüsü haline gelebilir.
“Ailem benimle gurur duymalı.”
“Başarısız olursam onları hayal kırıklığına uğratırım.”
Bu niyetler vakitle güçlü bir içsel baskı oluşturur. Muvaffakiyet artık yalnızca ferdî bir gaye değil; ilişkisel bir sorumluluk üzere hissedilir.
Aile baskısı birden fazla vakit direkt tenkitlerle ortaya çıkmaz. Bazen karşılaştırmalar, bazen yüksek beklentiler ya da daima performans vurgusu bu baskıyı yaratabilir. “Sen yaparsın”, “Senden yüksek not bekliyoruz” üzere cümleler bile kimi çocuklarda ağır bir yük oluşturabilir.
Bu durumda çocuk sırf başarısızlıktan değil; aile bağının zedelenmesinden korkabilir. Bu kaygı korkuyu artırır ve performans üzerinde olumsuz tesir yaratabilir.
Kaygı arttıkça öğrenme ve dikkat süreçleri zorlaşabilir. Zihin tehdit algısıyla çalıştığında odaklanmak güçleşir. Böylelikle ironik bir durum ortaya çıkar: Muvaffakiyet için oluşturulan baskı, başarıyı zorlaştırabilir.
Sağlıklı bir ruhsal gelişim için muvaffakiyetten çok eforun kıymet görmesi kıymetlidir. Çocuklar yanılgı yapabildikleri ve yeniden de kabul gördükleri ortamlarda daha esnek ve güçlü bireyler olabilir.
Terapötik açıdan ailelere verilen değerli bildirilerden biri şudur: Çocukların en çok muhtaçlık duyduğu şey şartlı değil, şartsız kabul hissidir.
