Anlaşılmak, hissin görülmesi ve kabul edilmesiyle ilgilidir. Onaylanmak ise davranışın ya da fikrin hakikat bulunmasını içerir. Bir kişi, “Bunu yapmana katılmıyorum lakin ne hissettiğini anlıyorum” dediğinde, anlaşılma gerçekleşir. Fakat onaylanma beklentisi devreye girdiğinde, karşı tarafın farklı bir görüşe sahip olması bile tehdit edici hale gelir.
Onaylanma gereksiniminin ağır olduğu alakalarda, bireyler tenkide karşı daha hassas hale gelir. Farklı bir bakış açısı, reddedilme ya da kıymetsizleşme olarak algılanabilir. Bu algı, kişinin kendini savunmasına ya da geri çekilmesine yol açar. Bağ içinde gerçek bir temas yerine, kabul görme uğraşı başlar.
Bu gereksinimin kökeni birçok vakit erken devir bağ tecrübelerine uzanır. Hislerinin lakin “doğru” olduğunda kabul gördüğü ortamlarda büyüyen bireyler için onay, inançla muadil hale gelebilir. Bu durumda kişi, anlaşılmaktan çok haklı bulunmaya gereksinim duyar.
Psikolojik danışmanlık sürecinde bu ayrımın fark edilmesi değerli bir dönüm noktasıdır. Kişi, her vakit onaylanmak zorunda olmadığını; fakat anlaşılmaya muhtaçlık duyduğunu ayırt edebildiğinde, bağlantıdaki gerginlik azalır. Karşı tarafın farklı bir kanıya sahip olması, bağın tehdit altında olduğu manasına gelmez.
Sağlıklı ilgilerde taraflar, birbirini her hususta onaylamak zorunda değildir. Fakat hislerin anlaşılması, ilginin inançlı bir yerde ilerlemesini sağlar. Anlaşılmak, “haklısın” demek değil; “seni görüyorum” diyebilmektir.
İlişkiler, daima onay arayışıyla değil; karşılıklı anlayışla derinleşir. Görülme gereksinimi karşılandığında, onaylanma baskısı da vakitle azalır.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
