Bağımlılık Döngüsü: Bağlantı, Unsur ve Telefon Tıpkı Beyinde Nasıl Çalışır?
Bağımlılık birçok vakit sırf alkol, sigara ya da unsur ile ilişkilendirilir. Halbuki insan beyni için toksik bir bağ, daima telefon denetimi ve uyuşturucu bir unsur birebir ödül devresini uyarır. Yani bir insan birine, bir ekrana ya da bir hususa bağımlı olduğunda beyninde birebir biyolojik düzenek çalışır.
Bağımlılık aslında bir “şey”e değil,
beynin o şey sayesinde yaşadığı duyguya olur.
Bağımlılığın Beyindeki Döngüsü
Bağımlılık üç evreli bir döngü ile ilerler:
1.
Gerilim ve boşluk
Kişi içsel bir huzursuzluk yaşar:
yalnızlık, değersizlik, dert, boşluk, kaygı…
Bu hisler vücutta rahatsız edici bir baskı yaratır.
Beyin bu anlarda “bunu bir şeyle susturmalıyım” sinyali verir.
2.
Bağımlılık nesnesi
Bu bir:
- toksik ilişki
- madde
- telefon
- kumar
- yemek
- porno
- alışveriş olabilir
Kişi ona yönelir ve beyninde dopamin salgılanır.
Kısa vadeli bir rahatlama olur.
Ama bu gerçek bir tahlil değil, yalnızca bir uyuşturmadır.
3.
Suçluluk ve çöküş
Rahatlama geçer.
Yerine:
- pişmanlık
- suçluluk
- utanç
- daha derin boşluk gelir
Bu hisler tekrar tansiyonu artırır…
ve kişi tekrar bağımlı olduğu şeye döner.
İşte bu kısır döngüdür.
Neden birebir kişi, unsur ya da telefon?
Çünkü beyin tanıdık olanı inançlı sanır.
Bir insan çocukluğunda:
- ihmal edilmişse
- sevilmek için çabalamışsa
- duyguları görülmemişse
beyni şunu öğrenir:
“Bağ kurmak acı verir fakat yalnız kalmak daha korkutucu.”
Bu yüzden kişi:
- ulaşamayan insanlara bağlanır
- onu yaralayan alakalara döner
- ekranlarda kaybolur
- maddelerle kendini susturur
Aslında aradığı şey bağdır.
Ama yanlış yerden.
Bağımlılık zayıflık değil, hudut sistemi meselesidir
Bağımlı kişi iradesiz değildir.
Onun hudut sistemi daima tehditteymiş üzere çalışır.
Beyin rahatlamak için süratli tahlillere yönelir:
- mesaj atmak
- story bakmak
- birini stalklamak
- içmek
- kaçmak
Bunlar beynin “hayatta kalma” gayretidir.
İyileşme nerede başlar?
Bağımlılık kırılınca boşluk ortaya çıkar.
İşte en güç kısım burasıdır.
Çünkü kişi yıllardır hissetmemek için bir şeylere tutunmuştur.
İyileşme şu anda başlar:
“Rahatsız edici hisle kaçmadan kalabildiğim an.”
Psikologdan 7 kıymetli tavsiye
1. Bağımlı olduğun şeyi değil, o sana ne hissettiriyor onu sor.
Güvende mi? Görülmüş mü? Kıymetli mi?
2. Tetikleyicini teşhis.
Yalnızlık mı, reddedilme mi, sıkılmak mı?
3. “Sadece biraz bakayım” beyin için tuzaktır.
Bağımlılık daima küçük başlar.
4. Bağlanma yarası olan beşerler alaka bağımlılığına daha yatkındır.
Bu kişilik değil, öğrenilmiş bir modeldir.
5. Telefon bağımlılığı, hudut sisteminin daima kaçma halidir.
6. Bağımlılıkla savaşılmaz, altındaki acı uygunlaştırılır.
7. Terapi, bu döngüyü birinci kere durdurup hisle sağlıklı formda kalmayı öğretir.
