Bağlantı Bozuklukları: Söylenemeyenler, Duyulamayanlar ve İlişkisel Kopukluk
İletişim bozukluğu yaşayan bireyler ya da çiftler ekseriyetle “Anlatıyorum lakin anlaşılmıyorum” ya da “Konuşsak da bir yere varamıyoruz” tabirlerini kullanır. Bu durum, birçok vakit ne söylendiğinden çok, söylenenin nasıl karşılandığıyla ilgilidir. Kişi duyulmadığını hissettiğinde, sözler manasını kaybeder; irtibat yerini savunmaya, suskunluğa ya da çatışmaya bırakır.
İletişim bozukluklarının değerli bir kısmı, hislerin direkt tabir edilememesinden kaynaklanır. Öfke, hayal kırıklığı, değersizlik ya da yalnızlık üzere hisler açıkça lisana getirilemediğinde; tenkit, suçlama ya da geri çekilme halinde dolaylı yollardan ortaya çıkar. Bu da karşılıklı anlaşılmayı zorlaştıran bir döngü yaratır.
Bir başka değerli etken, bireylerin irtibat modellerini geçmiş tecrübelerinden devralmalarıdır. Çocuklukta hislerin konuşulmadığı, çatışmaların bastırıldığı ya da yüksek sesle yaşandığı aile ortamlarında büyüyen bireyler, yetişkinlikte benzeri bağlantı kalıplarını farkında olmadan tekrar edebilir. Bu kalıplar, alaka içinde otomatikleştiğinde bağlantı bozukluğu kalıcı hale gelebilir.
Psikolojik danışmanlık sürecinde irtibat bozuklukları ele alınırken, gaye sırf “daha yanlışsız konuşmayı” öğretmek değildir. Asıl gaye, bireyin ne hissettiğini fark edebilmesi ve bu duyguyu bağlantıyı zedelemeden tabir edebilmesidir. Kişi kendi hissiyle temas kurabildiğinde, karşı tarafla temas kurması da mümkün hale gelir.
İletişimin uygunlaşması, tarafların birbirini daima ikna etmeye çalışmasından değil; anlamaya alan açmasından geçer. Dinlemek, birçok vakit karşılık vermekten daha dönüştürücüdür. Terapötik süreçte bu farkındalık geliştiğinde, bağlantı bir gayret alanı olmaktan çıkar ve ilgiyi besleyen bir bağ haline gelir.
İletişim bozuklukları tahlilsiz değildir. Lakin değişim, süratli tekniklerle değil; duygusal farkındalık ve münasebet içindeki rollerin tekrar görülmesiyle mümkündür. Sağlıklı irtibat, kusursuz cümleler kurmaktan değil; temas edebilmekten doğar.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
