Bazı beşerler için hayat, daima tetikte olunan bir bekleyiş üzeredir. Her şey yolundayken bile içten içe “bir şey olacak” hissi eşlik eder. Bu his, birçok vakit mantıklı bir nedene dayanmaz lakin hayli gerçektir ve kişiyi derinden yorar.
Bu his, psikolojide ekseriyetle daima dert hali ile ilişkilendirilir. Zihin, mümkün tehlikelere karşı alarmda kalır. Tehlike yokken bile risk senaryoları üretir. Bu durum, bireyin gevşemesini ve anda kalmasını zorlaştırır.
Bu hissin kökeni birden fazla vakit geçmiş tecrübelere dayanır. Bilhassa çocuklukta belirsizlik, güvensizlik ya da ani aksilikler yaşayan bireyler, dünyayı öngörülemez bir yer olarak algılayabilir. Zihin, “hazırlıklı olursam daha az ziyan görürüm” kanısıyla çalışır.
Ancak bu hazırlık hali vakitle kronikleşir. Kişi daima tetikte olduğu için vücudu de gerilim yansısı verir. Kas gerginliği, uyku sorunları, mide şikâyetleri ve dikkat dağınıklığı sık görülür.
Sürekli berbat bir şey olacakmış hissi, kişinin kendine inancını de zedeler. Hayattan keyif almak zorlaşır zira zihnin bir kısmı daima mümkün felaketlerle meşguldür. Keyifli anlar bile “sessiz fırtına öncesi” üzere algılanabilir.
Bu dert hali, denetim muhtaçlığını artırır. Kişi her şeyi planlamak, her ihtimali düşünmek ister. Lakin denetim edilemeyen durumlar karşısında ağır çaresizlik hissi yaşanır.
Bu döngüyü kırmak için öncelikle bu hissin bir tehlike değil, öğrenilmiş bir zihinsel alışkanlık olduğunu fark etmek gerekir. Zihin, geçmişe nazaran çalışır; şimdiki ana nazaran değil.
Psikolojik takviyeyle kişi, telaş niyetlerini ayırt etmeyi ve gerçek tehdit ile varsayımı ayırmayı öğrenebilir. Zihnin alarmını büsbütün kapatmak değil, ayarını yine yapmak hedeflenir.
