Depresyon, Özgüven Eksikliği ve Duygusal İçsel Şikayetler: Ergenlik Periyodu Psikolojisine Derinlemesine Bir Bakış

1. Giriş
Ergenlik ve genç erişkinlik periyotları, bireyin kimlik geliştirdiği, toplumsal rollerini keşfettiği ve
geleceğine yönelik değerli kararlar aldığı karmaşık gelişimsel evrelerdir. Bu periyotta yaşanan
duygusal dalgalanmalar birçok vakit süreksiz olabilirken, kimi bireylerde daha derin ve kalıcı
ruhsal sıkıntılara dönüşebilmektedir. Bilhassa depresyon, özgüven eksikliği ve duygusal
içsel şikayetler, bireyin akademik muvaffakiyetinden toplumsal ilgilerine kadar pek çok alanda
fonksiyonelliğini olumsuz etkileyebilir.

2. Depresyon
2.1. Tanım
Depresyon, bireyin ruh halinde uzun vadeli bir çöküntü, ümitsizlik, isteksizlik ve mutsuzluk
hissetmesiyle karakterize edilen yaygın bir duygudurum bozukluğudur. Her yaşta
görülebilmekle birlikte, ergenlik periyodunda başlama riski artmaktadır.
2.2. Belirtiler
 Daima ıstırap, boşluk hissi
 İlgi kaybı, zevk alamama (anhedoni)
 Güç düşüklüğü, yorgunluk
 Uyku ve iştah değişiklikleri
 Konsantrasyon güçlüğü
 Değersizlik ve suçluluk düşünceleri
 Mevt ya da intihar düşünceleri
2.3. Nedenleri
Depresyonun gelişiminde birçok faktör tesirli olabilir:

 Biyolojik etkenler: Beyindeki serotonin ve dopamin üzere nörotransmitterlerin
dengesizliği
 Genetik yatkınlık: Ailede depresyon öyküsü
 Çevresel etkenler: Travma, istismar, kayıplar
 Ruhsal etkenler: Düşük benlik hürmeti, öğrenilmiş çaresizlik
2.4. Müdahale Yöntemleri
 Psikoterapi: Bilhassa Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) etkilidir
 İlaç tedavisi: Antidepresanlar (psikiyatrist kontrolünde)
 Aile ve toplumsal dayanak: Bireyin çevresel kaynaklarını güçlendirmek
 Hayat şekli değişiklikleri: İdman, sağlıklı uyku, sistemli toplumsal etkileşim

3. Özgüven Eksikliği
3.1. Tanım
Özgüven, bireyin kendi pahasını, yeteneklerini ve yeterliliklerini algılayış biçimidir. Özgüven
eksikliği, kişinin kendini yetersiz, bedelsiz ve başarısız hissetmesine neden olur. Bu durum
hem iç dünyayı hem de toplumsal münasebetleri derinden tesirler.
3.2. Belirtiler
 Kendiyle ilgili daima olumsuz düşünceler
 Toplumsal ortamlardan kaçınma
 Tenkitten çok etkilenme
 Kusur yapma korkusu ve çok onay ihtiyacı
 Muvaffakiyetlerini küçümseme, kıymetsiz hissetme
3.3. Nedenleri
 Çocukluk periyodunda çok eleştirel ebeveyn tutumu
 Travmatik tecrübeler (zorbalık, dışlanma)
 Akademik yahut toplumsal başarısızlıklar
 Medya ve toplumsal kıyaslamalar
 Çok hami ya da ihmal edici aile yapıları
3.4. Müdahale ve Gelişim Yolları

 Müspet benlik algısının desteklenmesi
 Küçük ve ulaşılabilir gayelerle muvaffakiyet hissinin artırılması
 Toplumsal maharet eğitimi ve olumlu geribildirim
 Kendiyle olumlu iç diyalog kurmayı öğrenmek
 Gerekirse profesyonel ruhsal takviye almak

4. Duygusal İçsel Şikayetler
4.1. Tanım
Duygusal içsel şikayetler, bireyin dışa vurmadığı ancak içsel olarak ağır yaşadığı psikolojik
rahatsızlıkları söz eder. Bu durum ekseriyetle dışarıdan fark edilmesi güç olan, bastırılmış ya
da tabir edilemeyen hislerle bağlıdır.
4.2. Belirtiler
 Daima gerginlik, huzursuzluk
 Fizikî yakınmalar (mide ağrısı, baş dönmesi) – ruhsal kökenli
 Sessizlik, içe kapanma
 Çok hassaslık, alınganlık
 “İyi hissetmeme” hali, fakat nedenini tabir edememe
4.3. Muhtemel Sonuçlar
 Psikosomatik hastalıklar (vücutta belirti gösteren lakin organik temeli olmayan
ağrılar, rahatsızlıklar)
 İçe dönüklük ve toplumsal izolasyon
 Akademik ve mesleksel muvaffakiyetin düşmesi
 Vakitle depresyon ve anksiyete gelişimi
4.4. Başa Çıkma Yolları
 Hisleri tanımayı ve söz etmeyi öğrenmek
 Günlük tutmak, yazı terapisi
 Sanat, müzik, drama üzere söz edici aktiviteler
 Empatik ve yargılamayan toplumsal etraf oluşturmak
 Profesyonel danışmanlık almak

5. Sonuç
Depresyon, özgüven eksikliği ve duygusal içsel şikayetler, bireyin ruh sıhhati açısından ciddi
sonuçlar doğurabilen ruhsal meselelerdir. Bilhassa genç bireylerde bu durumların
vaktinde fark edilmesi, ferdi ve toplumsal seviyede ruhsal güzellik halinin desteklenmesi
açısından büyük ehemmiyet taşır. Erken müdahale, ruhsal sağlamlık kazandırma ve sosyal
takviye sistemlerinin güçlendirilmesi bu sıkıntıların tahlilinde kritik rol oynar.