Peki duygusal esneklik doğuştan mı gelir? Hayır. Araştırmalar, bunun sonradan
geliştirilebilir bir ruhsal kas olduğunu gösteriyor. Üstelik bu kas, hakikat tecrübelerle ve
tekrarlarla güçlenir. Fakat birçok kişi zorlandığında içsel dayanıklılığını sorgular ve “Ben
neden daha güçlü olamıyorum?” diye düşünür. Meğer esneklik, acı hislerin yokluğu
değil; onlarla temas kurabilme marifetidir.
Duygusal esnekliği yüksek olan bireyler, gerilimle karşılaştıklarında durumu inkâr etmek
yerine evvel duygusal bir farkındalık geliştirir. Öfke, hüzün, suçluluk ya da korku gibi
hisleri bastırmadan gözlemlerler. Bu sayede hislerin taşma ihtimali azalır. Bilimsel
datalar, hislerin isimlendirilmesinin beynin duygusal merkezlerindeki aktivasyonu
azalttığını ve düzenleme kapasitesini artırdığını gösteriyor.
Esnek bireylerin ikinci değerli özelliği, fikir esnekliğidir. Bir sorun karşısında tek bir
tahlilde ısrar etmek yerine alternatif yollar üretirler. Bu, bilişsel çerçeveleme dediğimiz
hünerin bir kesimidir. Örneğin iş yerinde yaşadığı bir eleştiriyi “Ben yetersizim” yerine
“Bu geribildirim, gelişmem için bir fırsat olabilir” biçiminde yine çerçeveleyebilirler.
Bir başka temel bileşen ise toplumsal takviye ağlarıdır. İtimat alakası içinde olduğumuz kişilerin
varlığı, zorlayıcı ömür olaylarının tesirini hem nörobiyolojik hem ruhsal düzeyde
yumuşatır. Beynin tehdit algısı, toplumsal bağlarla sakinleşir; oksitosin ve dopamin gibi
düzenleyici nörotransmitterler devreye girer.
Duygusal esneklik ayrıyeten öz-şefkatle de yakından irtibatlıdır. Zira kendine karşı
acımasız olan biri, kusurlarından öğrenmekten çok, kendini cezalandırmaya eğilimlidir. Bu
da toparlanmayı zorlaştırır. Halbuki öz-şefkatli bireyler, zorlukları insan olmanın doğal bir
kesimi olarak görür.
Esneklik geliştirmek için mindfulness, nefes çalışmaları, günlük tutma, zihinsel
çerçeveleme ve dayanak arama davranışları son derece tesirlidir. Tüm bunlar, duygusal
dayanıklılığı artırarak kişinin kendini daha inançta ve kâfi hissetmesine yardımcı olur.
Duygusal esneklik, hayatın fırtınalarını durdurmak değil; o fırtınaların içinden geçebilme
gücü geliştirmektir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
