Ergenlik periyodu, bireyin toplumsal dünyasının merkezine akran ilgilerinin yerleştiği bir süreçtir. Bu periyotta öbürleri tarafından nasıl algılandığı, kabul edilip edilmediği ve dışlanma ihtimali ergen için son derece kıymetlidir. Toplumsal telaş da birden fazla vakit bu hassasiyetin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Yargılanma korkusu, ergenin davranışlarını, konuşmalarını ve hatta sessizliğini bile şekillendirebilir.
Sosyal tasa, ergenin oburlarının onu daima değerlendirdiği fikriyle ağır bir dert yaşamasıdır. “Yanlış bir şey söyler miyim?”, “Dalga geçerler mi?”, “Saçma görünür müyüm?” üzere niyetler zihni meşgul eder. Bu içsel sorgulama, ergenin toplumsal ortamlarda kendini rahat tabir etmesini zorlaştırır.
Akran baskısı, toplumsal korkunun en güçlü tetikleyicilerinden biridir. Küme içinde kabul görmek isteyen ergen, kendi fikir ve gereksinimlerini geri plana atabilir. Kümeye ahenk sağlamak ismine istemediği davranışları sergileyebilir ya da tam aksine geri çekilerek görünmez olmayı tercih edebilir. Her iki durumda da içsel bir tansiyon oluşur.
Ergenlikte benlik algısı şimdi tam olarak oturmadığı için dış geri bildirimler çok daha belirleyici hale gelir. Bir bakış, bir gülüş ya da kolay bir yorum bile ergen tarafından olumsuz algılanabilir. Bu durum, toplumsal ortamlardan kaçınmaya ya da ağır bir tetikte olma haline yol açar.
Sosyal telaş yaşayan ergenler ekseriyetle sınıfta kelam almakta zorlanır, yeni ortamlarda sessizleşir ya da fizikî belirtiler yaşayabilir. Kalp çarpıntısı, kızarma, terleme ya da mide bulantısı bu belirtiler ortasındadır. Bu reaksiyonlar, ergenin korkusunu daha da artırarak bir kısır döngü oluşturur.
Sosyal medyanın tesiri de bu süreçte göz arkası edilemez. Beğeni sayıları, yorumlar ve karşılaştırmalar ergenin kendini daima değerlendirmesine neden olur. Gerçek hayatta yaşanan tasa, dijital ortamda da devam eder ve pekişir.
Ebeveynlerin ve öğretmenlerin bu noktada en kıymetli rolü, ergenin derdini küçümsememek ve anlamaya çalışmaktır. “Abartıyorsun” ya da “Herkes tıpkı şeyleri yaşıyor” üzere cümleler ergenin yalnızlık hissini artırabilir. Bunun yerine hissin anlaşılması ve söz edilmesine alan açılması gerekir.
Sosyal korku erken fark edildiğinde yönetilebilir bir durumdur. Ergenin kendini olduğu üzere kabul etmesi, kusur yapma hakkını tanıması ve inançlı toplumsal tecrübeler yaşaması tasayı azaltır. Gerekli durumlarda ruhsal takviye, ergenin bu süreci daha sağlıklı geçirmesine yardımcı olur.
