Terk Edilme Şemasının Belirtileri
– Bağda daima teyit alma ihtiyacı
– Partnerin ilgisinde en ufak bir azalmayı tehdit olarak algılama
– Çok fedakârlık yahut özveriyle bağlantıyı elde tutma çabası
– Kıskançlık, ağır ayrılık korkusu, terk edilmeden evvel terk etme eğilimi
– Duygusal dalgalanmalar ve bağımlı ilişki yapıları
Psikodinamik Temeller
Terk edilme şeması, bireyin öz bedelinin oburlarının ilgisine bağlı olarak yapılandığı bir iç dünyaya işaret eder. Çocuklukta bakımverenin tutarsız, aralı ya da kayıplarla şekillenmiş varlığı; bireyin ‘sevilmek için daima tetikte olmalıyım’ inancını geliştirmesine neden olabilir. Bu durum ilgideki en ufak kırılmayı şahsî bir tehdit olarak algılamasına yol açar.
Terapötik Müdahaleler
1. Şema Terapi Teknikleri: Terk edilme şemasının tetiklendiği durumların fark edilmesi, yine yapılandırılması.
2. Deneyimsel Çalışmalar: ‘İçsel çocuk’la temasa geçerek geçmişte bırakılmış olma hissinin duygu regülasyonuyla çalışılması.
3. İnançlı Bağ Kurma Tecrübesi: Terapist ile kurulan sabit ve yargılamayan bağ, yeni bağlanma tecrübesi olarak model olabilir.
4. Bilişsel Çarpıtmalarla Çalışma: ‘Beni sevse bu türlü yapmazdı’, ‘Yalnız kalırsam yok olurum’ üzere inançların sorgulanması.
5. Bağımsızlık Güçlendirme: Danışanın alaka dışında da kendini kıymetli ve kâfi hissetmesini sağlayacak kaynaklarla çalışmak.
Sonuç
Terk edilme şeması, bireyin yalnızca münasebetteki davranışlarını değil; kendilik kıymetini de derinden tesirler. Terapötik süreç, bu şemanın köklerine inerek danışanın daha inançta, daha istikrarda ve daha sevilebilir hissetmesini sağlar. Zira gerçek bağlılık, terk edilme kaygısıyla değil; özgürlükle kurulur.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
