Fobinin Belirtileri Nelerdir?
Fobik yansılar sırf zihinsel değil; bedensel, duygusal ve davranışsal seviyelerde ortaya
çıkar.
Duygusal ve Zihinsel Belirtiler
Ağır endişe, panik ve kaygı hissi
Denetimi kaybetme ya da bayılma korkusu
“Başıma makus bir şey olacak” düşüncesi
Mantıkla yatıştırılamayan tehdit algısı
Korkulan uyaranı düşünmekle bile huzursuzluk yaşama
Fizikî Belirtiler
Kalp çarpıntısı
Nefes darlığı yahut boğulma hissi
Terleme, titreme
Baş dönmesi, mide bulantısı
Kas gerginliği ve halsizlik
Davranışsal Belirtiler
Korkulan obje yahut durumdan kaçınma
Günlük planları kaygıya nazaran şekillendirme
Toplumsal ortamlardan uzaklaşma
Güvenlik davranışları geliştirme (yanında biri olmadan çıkamama gibi)
Fobi Çeşitleri Nelerdir?
Özgül Fobiler: Yükseklik, uçak, asansör, iğne, kan, hayvanlar üzere makul obje veya
durumlara yönelik korkular
Toplumsal Fobi (Sosyal Anksiyete): Öbürleri tarafından değerlendirilme, rezil olma ya da
eleştirilme korkusu
Agorafobi: Kaçmanın sıkıntı olabileceği yahut yardım alınamayacağı düşünülen
ortamlardan korkma (kalabalıklar, toplu taşıma, açık alanlar)
Fobi Neden Ortaya Çıkar?
Çocuklukta yaşanan travmatik yahut korkutucu deneyimler
Öğrenilmiş dehşetler (ebeveynlerin endişelerini model alma)
Çok gözetici yahut telaşlı ebeveyn tutumları
Genetik ve biyolojik yatkınlık
Beynin tehdit algı sisteminin çok hassas çalışması
Fobiler birden fazla vakit tek bir olaydan değil, vakit içinde öğrenilen ve pekişen bir korku
döngüsünden gelişir.
Fobi ile Baş Etme Yolları Nelerdir?
Psikoterapi
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), fobi tedavisinde en tesirli tekniklerden biridir
Endişeyi besleyen kanılar fark edilir ve daha gerçekçi kanılarla yeniden
yapılandırılır
Kademeli maruz bırakma ile kişi korkulan uyaranla inançlı bir ortamda, adım adım
yüzleştirilir
Nefes ve Bedensel Düzenleme
Diyafram nefesi ve gevşeme egzersizleri
Bedensel belirtilerin tehlikeli olmadığına dair farkındalık geliştirme
Kaçınma Davranışını Azaltma
Dehşetten kaçmak yerine, denetimli formda yaklaşmayı öğrenmek
Kaçınmanın kısa vadeli rahatlatıcı ancak uzun vadede fobiyi güçlendirdiğini fark etmek
Psikoeğitim
Kaygının nasıl oluştuğunu ve vücutta nasıl çalıştığını öğrenmek
Panik belirtilerinin zararsız olduğunu bilmek
İlaç Tedavisi
Birtakım durumlarda psikiyatrist tarafından destekleyici ilaç tedavisi önerilebilir
İlaçlar tek başına tahlil değil, terapiye destekleyici bir araçtır
Ne Vakit Dayanak Alınmalıdır?
Kaygı günlük hayatı kısıtlamaya başladıysa
Toplumsal, akademik yahut iş hayatı olumsuz etkileniyorsa
Kaçınma davranışları giderek artıyorsa
Kişi kaygısıyla baş etmekte zorlanıyorsa
profesyonel takviye almak kıymetlidir.
Sonuç
Fobi, kişinin zayıflığı ya da irade eksikliği değil; öğrenilmiş ve sürdürülen bir telaş yansısıdır.
Gerçek terapi yollarıyla fobiler büyük oranda denetim altına alınabilir ve kişi hayat alanını
tekrar genişletebilir. Dehşet yönetilebilir bir histir ve bunun öğrenilmesi mümkündür.
