“Hayır Diyebiliyorum!”: Travma Sonrası Hudut Farkındalığını Oyunla Güçlendirmek
1. ‘Hayır’ Demek Neden Zordur?
Tacize uğramış çocuklar, birçok vakit dehşet, baskı ya da manipülasyon altında hudutlarını koruyamamış olabilir. Bu durum çocukta ‘hayır dersem başıma makus bir şey gelir’ kanısını yerleştirir. Oyun terapisi, bu kanıyı dönüştürmek için inançlı bir tecrübe alanı sunar.
2. Oyun Yoluyla Hudut Deneyimi
Kuklalarla oynanan senaryolarda çocuk, istemediği temaslara ‘hayır’ diyerek, sonlarını söz etmeye başlar. Örneğin, bir oyuncak başkasına sarılmak istediğinde, çocuk ‘hayır’ deme hakkını kullanarak olumlu pekiştirme alır. Bu tecrübe, gerçek hayat için bir prova niteliği taşır.
3. ‘Baloncuk Alanı’ Oyunu
Çocuk kendi etrafında hayali bir baloncuk alanı çizer. Bu alanın içine yalnızca müsaade verdiği şahıslar girebilir. Bu oyunla çocuk, şahsî alanını tanımlar, müsaadesiz girişleri fark eder ve hudut belirlemenin duygusal güvenlik sağladığını tecrübeler.
4. Müsaade Alma – Müsaade Verme Çalışmaları
‘Sana sarılabilir miyim?’, ‘Yanında oturabilir miyim?’ üzere sorularla çocuğun onay verme ya da reddetme hakkını tanıyan senaryolar uygulanır. Bu çalışmalar, hem bedensel hem duygusal sonları pekiştirir.
5. Ailenin Rolü
Aile, çocuğun hudut koyma hünerini destekleyecek biçimde yetiştirme anlayışı geliştirmelidir. ‘Hayır dediğinde hürmet göstermek’, çocuğun kendine itimadını artırır. Ebeveynler, çocuklarının isteklerini küçümsemeden dinlemeli ve onlara kendi kararlarını tabir etme fırsatı vermelidir.
6. Terapi Sürecinde Güçlü Benlik İnşası
‘Hayır’ diyebilmek, benliğin güçlendiğini gösteren kıymetli bir adımdır. Terapist, çocuğun her hudut belirlemesini olumlu geri bildirimle desteklemelidir. Bu süreç, çocuğun kendini muhafaza, seçme ve söz etme hünerlerinin gelişmesine katkı sağlar.
Travma sonrası hudut farkındalığı, oyun terapisi aracılığıyla tekrar inşa edilebilir. ‘Hayır’ demeyi öğrenen çocuk, kendi benliğine sahip çıkar, bağlantılarında daha inançta hisseder ve gelecekteki ihlallere karşı direnç kazanır. Terapist olarak çocuğa bu hakkı tanımak, onun içsel gücünü uyandırmak demektir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
