Kısıtlama–tıkınma döngüsü, yeme bozukluklarında en sık görülen ve kişiyi en çok yoran sistemlerden biridir. Kişi bir devir kendini sıkı formda denetim eder, az yer yahut “yasaklı” yiyecek listeleri oluşturur. Bir mühlet sonra denetim bozulur ve tıkınma atağı yaşanır. Akabinde suçluluk gelir ve kişi yine daha sert kısıtlamaya yönelir. Bu döngü tekrar tekrar yaşandıkça kişi hem ruhsal hem fizikî olarak tükenir.
Bu döngünün tekrar etmesinin birinci nedeni biyolojiktir. Vücut uzun müddet kâfi güç almadığında hayatta kalma sistemini devreye sokar. Açlık hormonları artar, tokluk sinyalleri bozulur ve beyin “yüksek kalorili” yiyecekleri daha alımlı hale getirir. Yani kısıtlama arttıkça tıkınma riski de artar. Bu noktada vücut, kişinin planını değil hayatta kalmayı önemser.
İkinci neden ruhsaldır: yasaklı olan daha cazip hale gelir. Kişi kendine “asla yemeyeceğim” dediğinde, o yiyecek zihinde büyür. Zihin, daima “yememeliyim” dediği şeyi düşünmeye başlar. Bu fikir yükü arttıkça kişi bir noktada dayanamaz ve denetim kırılır. Akabinde “zaten bozdum” kanısı devreye girer ve tıkınma büyüyebilir.
Üçüncü neden suçluluk ve utançtır. Kişi tıkındıktan sonra kendini berbat hisseder ve bu makûs hissi telafi etmek için yine kısıtlamaya sarılır. Lakin kısıtlama, sorunu çözmez; yalnızca döngüyü yine başlatır. Bu yüzden döngünün ana yakıtı yalnızca yemek değil, kişinin kendine karşı kurduğu sert lisandır.
Bu döngüyü kırmanın en tesirli yolu, uçları azaltmaktır. Yani “çok kısıtlama” ve “çok tıkınma” ortasında gidip gelmek yerine sistemli, kâfi ve esnek beslenme nizamı kurmak gerekir. Tıpkı vakitte kişinin duygusal açlıklarını fark etmesi, gerilimle baş etme hünerlerini geliştirmesi ve yeme davranışını suçluluk üzerinden değil farkındalık üzerinden yönetmesi değerlidir.
