Toplumsal Korkunun Saklı Belirtileri: Her Vakit “Utangaçlık” Değildir

Sosyal telaş denince birçok kişinin aklına topluluk önünde konuşamamak yahut kalabalıktan kaçmak gelir. Halbuki toplumsal tasa her vakit bu kadar görünür değildir. Birtakım beşerler toplumsal ortamlarda çok konuşkan görünebilir, gülümseyebilir, hatta “çok sosyal” bile algılanabilir. Fakat iç dünyalarında ağır bir alarm sistemi çalışıyordur. Toplumsal derdin bilinmeyen tarafı tam da buradadır.

Sosyal telaşın en sık görülen zımnî belirtisi, çok zihinsel hazırlıktır. Kişi bir buluşmaya gitmeden evvel konuşacağı şeyleri prova eder, mümkün sorulara karşılık hazırlar, yanlış bir şey söylememek için daima düşünür. Bu durum dışarıdan fark edilmez; lakin kişinin zihinsel gücünü tüketir.

Bir başka belirti, toplumsal ortamlardan sonra çok düşünmektir. Kişi meskene geldiğinde “Acaba saçma mı konuştum?”, “Şunu niçin söyledim?”, “Beni yargıladılar mı?” diye saatlerce kendini tahlil edebilir. Bu ruminasyon, toplumsal derdin en yorucu kesimlerinden biridir.

Sosyal derdi olan birtakım şahıslar, eksiksiz görünmeye çalışır. Kıyafet seçimi, bildiri yazma formu, mimikler, ses tonu… Her şey denetim altında olmalıdır. Zira kişinin zihninde toplumsal ortam bir “sınav” üzeredir. Kusur yaparsa dışlanacağına ya da küçük düşeceğine inanır.

Gizli belirtilerden biri de insanları mutlu etme eğilimidir. Toplumsal korkusu olan kişi, çatışma yaşamamak için daima ahenk sağlar. Hayır diyemez, rahatsız olduğu şeyi söylemez, kendi fikrini geri çeker. Bu durum onu “çok uygun biri” üzere gösterir fakat içten içe tükenmesine neden olur.

Sosyal korku, birden fazla vakit “insanları sevmemek” değildir. Tam bilakis kişi ilgi ister, bağ kurmak ister ancak yargılanma korkusu onu kilitler. Bu nedenle toplumsal tasayı çözmek, yalnızca “daha çok sosyalleş” tavsiyesiyle olmaz. Asıl sıkıntı, zihindeki tehdit algısını değiştirmek ve kişinin kendine karşı daha şefkatli bir iç lisan geliştirmesidir.

Sosyal dert utangaçlık değil; zihnin toplumsal ortamı tehlike üzere algılamasıdır. Bu algı değiştiğinde, kişi daha rahat nefes almaya başlar.