Paris Mutabakatı, iklim değişikliğiyle çabada tarihî bir dönüm noktası olarak görülse de, bu global kontratın ruhsal tesirleri bilhassa genç kuşaklar ve kırılgan topluluklar açısından dikkatle ele alınmalıdır. İklim krizine dair oluşturulan farkındalık, birçok kişi için zihinsel yük ve korku kaynağı haline gelmiştir.
Eko-kaygı (eco-anxiety), çevresel tehditlere karşı duyulan ağır kaygı ve çaresizlik hissidir. Paris Anlaşması’nın daima olarak medyada yer alması, iklim krizinin ciddiyeti hakkında yapılan ikazlar ve kişisel sorumluluk vurguları, bilhassa genç bireylerde geleceğe dair karamsarlığı artırmaktadır. Birçok kişi “Ne yaparsam yapayım bu felaketi durduramam” kanısıyla, kronik gerilim ve depresyon belirtileri gösterebilmektedir.
Anlaşmanın tesiri sadece ferdi seviyeyle sonlu kalmamakta, tıpkı vakitte toplumsal ruh sıhhati üzerinde de dalga tesiri yaratmaktadır. İklim siyasetlerinin getirdiği dönüşümler; ekonomik kesimlerdeki belirsizlik, göç dalgaları ve çevresel felaketlere dair artan beklenti üzere faktörlerle birleştiğinde, kolektif bir panik havası oluşmaktadır.
Paris Anlaşması’na karşı olumsuz duygusal yansılar yalnızca dertle hudutlu değildir. Birtakım bireylerde öfke, suçluluk, tükenmişlik ve inkar üzere savunma düzenekleri da devreye girmektedir. Bilhassa genç aktivist kümelerde görülen “iklim adaletsizliği” hissi, siyasi sistemlere duyulan inancı zedeleyerek ümitsizliği körüklemektedir.
Bu ruhsal yükün azaltılabilmesi için etraf siyasetlerinin sadece teknik değil, tıpkı vakitte insani ve psikososyal boyutlarıyla da ele alınması gereklidir. Paris Muahedesi kapsamında yürütülen projelerde, ruh sıhhati uzmanlarının sürece dahil edilmesi ve topluma yönelik psikoeğitim kampanyalarının artırılması, oluşan telaşın fonksiyonel seviyede yönetilmesine katkı sunacaktır.
Sonuç olarak, Paris Anlaşması’nın ekolojik maksatları kadar ruhsal tesirleri de göz önünde bulundurulmalı; çevreyi korurken bireyin ruhsal bütünlüğü ihmal edilmemelidir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
