Psikanalitik bir bakış açısıyla psikopatolojiye odaklanan McCallum ve Pipper (1990) ruhsal zihinliliği dinamik (intrapsişik) bileşenleri belirleme ve bunları bireyin zorlukları ile alakalı düşünme yeteneği olarak tanımlamıştır (Grant, 2001).
Grant (2001) ruhsal zihinliliği bir üstbiliş olarak tanımlamış ve “bireyin kendisinin ya da oburlarının nasıl ve neden o biçimde davrandığını, düşündüğünü ve hissettiğini sorgulamasına dönük duygusal ve zihinsel bir yatkınlık” olarak söz etmiştir. (Denizli vd., 2016).
Bir kişi (kadın yahut erkek olsun), hislere erişebiliyorsa, yeni fikirlere açıksa, kendini ve diğerlerini anlamaya istekliyse ve kendisinin ve oburlarının davranışlarının manası ve motivasyonuyla ilgileniyorsa, ruhsal zihinli olarak kabul edilir (Rai vd., 2015).
Psikolojik zihinlilik birçok terapist tarafından, başta psikanalitik psikoterapi olmak üzere, birden fazla ruhsal terapi biçimi için temel bir ön şart olarak kabul edilir.
Özellikle psikoterapi uygulaması, terapistlerin erken periyot tecrübelerini, anılarını ve hislerini daima olarak yine harekete geçirmeye hizmet ettiğinden ruhsal zihinliliğin terapist tarafından kullanılması ve diğerlerine yardım etmedeki aktifliği, terapistlerin bu yeteneklere sahip oluşu ile terapide bunu kullanma isteğini arttıran bir faktör olarak görülmektedir (Farber,1985).
Ayrıca, psikoterapist olmanın olmazsa olmaz şartının ruhsal zihinlilik seviyesi ile karakterize edildiği varsayımı da yapılmaktadır (Manley, 1999). Psikoloji alanında akademik ve profesyonel performansın dengeli bir yordayıcısı olan bu nitelik geleceğin psikologlarının diğerlerini manaya, hastaların mahremiyetleri, güdüleri ve tecrübelerine karşı hassaslık ve ilgileri üzerinde çok değerli olumlu değişikliklere yol açtığı belirtilmiştir (Pitariu, Iliescu, Tureanu ve Peleaşa 2006).
Terapistin ruhsal zihinliliğinin yüksek oluşu ile tesirli psikoterapi uygulamasına katkıda bulunabilmesi birbiri ile alakalı kabul edildiğinden (Wolitzky ve Reuben, 1974) ruhsal zihinlilik psikoterapide gerekli olan yetkinliklerden biri sayılır.
Farber (1983), çoğunluğu psikodinamik yönelim ile çalışan 60 psikoterapistten oluşan bir örneklem üzerinde yaptığı bir çalışmada uygulamaları sırasında terapistlerin giderek daha fazla ruhsal zihinliğe sahip oldukları, kendilerinden emin ve farkındalık seviyelerinin arttığını bulmuştur. Yeniden ilgili öbür bir çalışmada, bir meslek olarak psikoterapiye ilgi duyanların esasen ruhsal olarak düşünmeye eğilimleri olduğunu ve bunun mesleksel eğitim ve uygulama nedeniyle arttığını öne sürmüştür (Farber, 1983).
Psikolojik zihinlilik, terapide kalım ve terapötik çalışmaya iştirak ile manalı derecede ilişkili bulunurken terapi sonucu ile ilişkilendirilmemiştir (McCallum ve Piper,1990;1997). Ruhsal farkındalığın uzun periyodik terapi ile gelişebileceğini ve farklı terapi biçimleri için yararlı bir seçim kriteri olabileceğini öne sürmüşler ve kişinin kendisine karşı ruhsal olarak hassas olma marifetinin diğerlerine karşı ruhsal olarak hassas olma marifetinden daha sıkıntı olduğunu tabir etmişlerdir. Genel olarak, ruhsal farkındalığın sağlıklı bir özellik olduğunu, kişinin kendisi ve diğerleri hakkında daha fazla iç görü sahibi olmasına ve kişinin olumlu ve olumsuz istikametleri ortasında daha fazla istikrar kurmasına yol açtığını düşünmektedirler.
Conte, Buckley, Picard ve Karasu (1995) tarafından yapılan bir çalışmada kişinin rastgele bir psikiyatrik bozuklukta da ruhsal zihinliliğe sahip olabileceği, kendini ve diğerlerinin hislerini anlamaya istekli, yeni fikirlere açık olabileceği münasebetiyle da ruhsal zihinliliğin hastaları psikopatolojiden korumadığını tersine tedavi sonucunu güzelleştirmede fonksiyonellik gösterdiği bulunmuştur (Beitel ve Cecero, 2003).
Psikolojik zihinlilik, klinisyenler tarafından dinamik yönelimli psikoterapi ile tedavi edilen hastalar için kıymetli bir özellik olarak kabul edilmektedir. Terapi sürecinde terapötik münasebetin yaratılması için kâfi olmasa da terapötik bağlantıyı güçlendirmeye yardımcı olduğu bilinmektedir (Conte, Ratto ve Karasu, 1996).
Conte, Ratto ve Karasu (1996) tarafından yapılan bir araştırma sonucuna nazaran ise yüksek ruhsal zihinlilik ve devam edilen terapi seanslarının sayısı ortasında müspet bir alaka bulunmuştur (Conte vd.,1996). Münasebetiyle terapi görme müddeti arttıkça ruhsal zihinlilik de gelişecektir.
Psikiyatrik bir örneklemde ruhsal zihinlilik ve psikoterapi sonrası semptom azalması bahisli bir araştırmanın sonucuna nazaran, terapinin başlangıcındaki ruhsal zihinlilik ile manalı bir bağ bulunamasa da terapi sürecinde ruhsal zihinliliğin iç görü boyutundaki artışın ruhsal semptomların birçoklarında azalma sağladığı bulunmuştur (Nyklíček, Majoor ve Schalken, 2010).
Özetle ruhsal zihinlilik gelişebilen bir özellik olup terapistin sahip olduğu değerli yetkinliklerden biri olarak görülmekte, terapi sürecinde olumlu tesirler yaratmaktadır. Münasebetiyle hem terapist hem danışan açısından terapideki ehemmiyeti yadsınamayacak kadar büyüktür.
Kaynakça
- Yavuzarslan, B. (2023). Klinik psikologların zihinselliği; Anne baba tavırları, ruhsal zihinlilik ve empati seviyesi ortasındaki ilişki (Master’s thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
