Vajinismus Tanımı
Vajinismus vajina girişini çevreleyen pelvik taban kaslarının cinsel Birleşme,me jinekolojik muayene ya da tampon uygulaması gibi peneterasyon teşebbüsleri sırasında istemsiz ve tekrarlayıcı halde kasılmasıdır. Bu durum vajinal peneterasyonu kısmen ya da büsbütün imkansız hale getirir.
DSM 5’te vajinismus “Genito-Pelvik Ağrı/ Peneterasyon Bozukuğu”kategorisi altında ele almaktadır.(APA,2013). Ve kriterlerinde şu belirtilere yer verilmiştir:
1- Vajinal penetrasyon sırasında besbelli zorluklar.
2- Vajinal yahut pelvik bölgede ağır ağrı.
3- Peneterasyon teşebbüslerinde besbelli korku yahut dehşet.
4- Vajinal kaslarda istemsiz kasılmalar.
Vajinismus Belirtileri
Vajinismus belirtileri klinik müşahedeler ve Danışanın sözü üzerinden tanımlanır. Belirtiler şahıstan bireye farklılık gösterebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
İstemsiz kasılmalar: vajina girişindeki kasların denetimsiz formda kasılması.
Ağrı ve yanma hissi: penetrasyon teşebbüsleriyle birlikte şiddetli ağrı, yanma ve batma hissi.
Cinsel alakadan kaçınma: Ağrı ve başarısızlık korkusu nedeniyle ilgiden kaçınma ya da reddetme.
Psikolojik tesirler: utanç, suçluluk, tasa ve özgüven kaybı.
Günlük yaşama yansımaları: jinekolojik muayene ya da tampon kullanımının imkansız yahut sıkıntı hale gelmesi.
Vajinismus Nedenleri
Vajinismus sadece istemsiz kasılma bozukluğu değildir. Vajinismus, biyolojik, ruhsal, sosyo- kültürel faktörlerin etkileşime girmesi ile ortaya çıkan çok boyutlu bir cinsel fonksiyon bozukluğudur. Bu yüzden çoğunlukla vajinismusun nedenleri birbirleriyle iç içe girmiş durumdadır. Örneğin kültürel mitler ile büyüyen bir bayanda, cinsellik korku ve kaygıyla ilişkilendirilebilir. Bu da ruhsal bir tansiyona yol açarak fizyolojik kasılmaları tetikler.
Bu yüzden vajinismus’un hem ruhsal danışma/psikoterapi (çift terapisi, cinsel terapi) hem de medikal dayanak içeren bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiği açıktır.
Türkiye’de yapılan çalışmalar, cinsel mitlerin ve toplumsal tabuların vajinismus gelişiminde çok belirleyici olduğunu göstermektedir.( Dişsiz & Oskay, 2011). Münasebetiyle Vajinismus tedavisi sürecinde sadece ferdî terapi değil, toplumsal farkındalık ve cinsel eğitim de çok büyük kıymet taşımaktadır.
Vajinismusun oluşumunda biyopsikososyal bir etkileşim kelam hususudur. tek bir nedenden çok çok boyutlu faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.
Vajinusmusun en önemli nedenleri şunlardır:
1- Ruhsal Nedenleri
Cinsel bilgi eksikliği ve yanlış inanışlar:
Cinsel birleşmenin çok acı vereceği; Birinci gecede yırtılma, çok kanama üzere yanlış inanışlar.
Travmatik tecrübeler:
Cinsel istismar, taciz, tekrarlayan ağrılı cinsel birleşme tecrübeleri.
Korku kaygı:
Gebelik korkusu, günah, ayıp duygusu, dini kültürel baskılar, part nereden ayrılma telaşı,
Düşük özsaygı ve performans baskısı:
Başaramayacağını düşünme, eşe karşı mahcubiyet, eşim şad edememe kanısı, yetersizlik hissi.
İlişkisel faktörler:
Partnerle irtibat sorunları, güvensizlik, çatışma.
2- Biyolojik ve Fizikî Nedenler
Vajinal enfeksiyonlar( mantar, bakteriyel vajinosis )
Hormonel değişiklikler yahut vajinal kuruluk.
Pelvik bölgede geçirilmiş ağır cerrahi süreçler ya da travmalar
3- Sosyo Kültürel Nedenler
Cinsel tabu ve baskılayıcı yetiştirilme biçimi.
Kadın vücuduna yönelik olumsuz paha yargıları.
Cinselliğin ayıp, günah ya da tehlikeli olduğuna dair kültürel ve nesiller ortası transferler.
Vajinismus Tedavisi
Vajinismus bayanlarda en sık görülen cinsel fonksiyon bozukluklarından biridir. Peneterasyonu engelleyen istemsiz kasılmalarla karakterizedir. Bu durum Hem kişisel hem de ilişkisel seviyede kıymetli sıkıntılara yol açmaktadır.
Vajinismus tedavisinde erken teşhis, bütüncül yaklaşım ve çift odaklı müdahaleler muvaffakiyet oranlarını kıymetli derecede arttırmaktadır.
Vajinismus tedavisinde muvaffakiyet oranı epey yüksektir. araştırmalar uygun tedavi gören bayanların %90’ına yakınında tam düzgünleşme sağladığını ortaya koymaktadır.( Rassing et al; 2004). Lakin tedavi müddeti ve muvaffakiyetini etkileyen faktörler ortasında semptomların şiddeti, bozukluğun müddeti, çiftin ilişkisel dinamikleri ve kültürel faktörler kıymetli derecede rol oynamaktadır.
Vajinismus tedavisinde en sık kullanılan teknikler şunlardır:
1- Psikoterapi ve Danışmanlık
Bilişsel davranışçı terapi(BDT): Yanlış inançların sorgulanarak dönüştürülmesi. His, davranış ve kanıların değişimi. Sistematik duyarsızlaştırma prosedürleri.
Beden farkındalığı çalışmaları: gevşeme teknikleri, nefes egzersizleri
2- Cinsel Terapi Yaklaşımları
Master ve Johnson (1970) Tarafından geliştirilen cinsel terapi modelleri, Vajinismus’un tedavisinde hala yaygın olarak kullanılmaktadır.
Cinsel terapi vajinismus tedavisinde en tesirli yoldur. Cinsel terapi, vajinal spazmı çözmek, vajinal girişe ait fobik endişeyi yenmek ve daha sonra yönetmek hedefiyle uygulanan tedavi yaklaşımıdır. Cinsel terapi çoklukla çiftin birlikte iştirakiyle yürütülür.
Cinsel terapinin birinci evrelerinde bayana ve eşine cinsel eğitim ve cinsel bilgilendirme yapılması ebediyen cinsel terapinin merkezindedir.. Gaye sağlıklı cinsel hayat için bilinçlenme ve farkındalık sağlayarak çiftin cinselliğe ait telaş ve endişelerini azaltmaktır.
Bir sonraki cinsel terapi evresinde vajinal kasılmalarla ilgili Endişeler çalışılarak vajinal kasları geliştirme ve kasılmaları çözmeye yönelik antrenmanlar uygulanır.
Dereceli duyarsızlaştırma: bayanın kendi vücuduna inanç geliştirmesi.
Gevşeme teknikleri: Derin nefes çalışmaları vajinal kasları ve karın kaslarını gevşetir ve rahatlatır. Kişinin tasasını azaltır. Bedensel gerginliği ortadan kaldırarak korkuyu yönetmesini sağlar.
Pelvik ve taban idmanları: Vajinal kasları tekrar eğitmek ve denetimini ele almak için uygulanır. Bu vajinismus tedavisinde çok kıymetli bir etaptır.
Vajinal yöneticiler, parmak antrenmanları: vajina girişe ait fobik korkuyo önlemek, vajinal kasları esnetmek ve vajinal spazmı çözmek ve spzmın tekrarını önlemek için kullanılır için kullanılır.
3- Çift Terapisi
Partner’in Terapiye iştiraki vajinismus çözmede kritik rol oynar.
Eşin anlayışlı ve sabırlı olması.
Çiftlere yönelik bağlantı hünerleri eğitimi.
Ortak antrenmanlar, (dokunma, duygusal odaklanma ve yakınlık arttırıcı çalışmalar.
Cinsel bağlantı kurma, cinsel duyumları geliştirme ve cinsel ahengi arttırma çalışmaları.
4- Medikal ve Fizikî Yaklaşımlar
Vajinal enfeksiyon tedavisi.
Hormon tedavileri, vb.
Vajinismus bayanlarda en sık görülen cinsel fonksiyon bozukluklarından biridir. Vajinal girişi engelleyen istemsiz kasılmalar en karakteristik özelliğidir. Vajinismus yalnızca cinsel bağlantıyı değil, bireyin ruhsal sıhhatini, evlilik bağlarını ve hayat kalitesini etkileyebilmektedir.
Vajinismus yalnızca fizyolojik bir kasılma değil birebir vakitte ruhsal, ilişkisel ve sosyo kültürel boyutları olan çok faktörlü cinsel fonksiyon sorunudur. Bu yüzden vajinismus tedavisi sürecinde bütüncül bir yaklaşım izlenir.
Erken teşhis, bütüncül tedavi ve çift odaklı yaklaşımlar, vajinismus tedavisi muvaffakiyet oranlarını kıymetli ölçüde artırmaktadır.
Erken teşhis, uygun tedavi prosedürleri ile muvaffakiyet oranı epey yüksektir. Vajinismusun anlaşılması ve gerçek müdahale edilmesi bayanların cinsel sıhhatlerine ve genel ömür doyumlarının artırılmasında kritik kıymete sahiptir.
Kaynakca:
Dişsiz, M. & Oksay, U.(2011) Bayanlarda vajinismusun sosyo kültürel nedenleri . Florence Nightingale hemşirelik dergisi 19(2), 65, 72
2- Reissing, E.D.,Binik Y.M., Cohen , D.&Amsel, R. (2004) Vaginal spasm, pain on behavior: An empirical investigation of vaginismus. Archives of sexual behavior 33(1). S-17
3. Amerikan Psikiyatri birliği (2013) Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı.Beşinci baskı (DSM-5).(Çev,ed;.köroğlu) Ankara Tabipler Yayın Birliği.
Güldane Kavgacı
Uzm. Aile ve Evlilik Danışmanı & Cinsel Danışman
