Besin, ömrün sürdürülmesi için en temel ihtiyaçlardan biridir. Beslenme süreci çoklukla emzirme ve temel bakım veren tarafından başlar. Hayatın birinci periyodunda beslenme, sadece karın doyurma aksiyonu değil; bakım verenle kurulan temas, itimat ve yatıştırılma tecrübesini içerir. Bu nedenle besin, birden fazla vakit “ilişki”nin temsili hâline gelir. Doyurmayı da içeren bakımın tutarlılığı, yeterliliği ve eşlik kapasitesi; bireyin kendilik algısını tesirler. Yeme davranışı sadece fizyolojik bir ihtiyacın karşılanması değil, erken devir bağlanma tecrübelerinin izlerini taşıyan bir alandır.
Birey büyüdükçe yiyecek seçimlerine; müsaadeler, kurallar, yasaklar, yorumlar ve açıklamalar eklenir. Bu süreçte yeme davranışının temelleri şekillenir. Vakitle bireyin yemeğe yüklediği manalar ve vücutla kurduğu münasebet doğrultusunda yeme davranışı daha kompleks bir yapı kazanabilir.
Bedenle kurulan münasebet, besinlere yaklaşım ve yeme davranışları karşılıklı bir döngü içerisinde birbirini tesirler. Bu döngüden memnuniyet sağlanamadığında çeşitli ruhsal ve fizyolojik sıkıntılar ortaya çıkabilir.
Yeme ya da yememe davranışı, birey için vücudu üzerinde denetim sağlama aracı haline gelebilir. Deneyimlenmesi sıkıntı hislerle başa çıkmak ve bu hisleri bastırmak maksadıyla yeme davranışının bir takviye sistemi olarak kullanılabildiği görülmektedir.
Doyurmak; açlığın kâfi ölçüde besin alımıyla giderilmesi ve tokluk hissine ulaşılması manasına gelirken, doldurmak; hissedilen boşluk, huzursuzluk ve çaresizlik hislerini bastırmak maksadıyla yemenin kullanılması halinde tanımlanabilir.
Tüm bunlara ek olarak, çocukluk periyodunda yaşanan engellenmelerin, duygusal ihmalin ve ayrılma-bireyleşme sürecine ait fiksasyonların yeme davranışlarıyla bağını pahalandırmak değerlidir. Hazzı düzenleme kapasitesi, bireyin doyum ile mahrumluk ortasındaki dengeyi tolere edebilme ve içsel tansiyonu yönetebilme hüneriyle bağlıdır. Erken devirde yaşanan doyumsuzluklar, çok doyum tecrübeleri ya da engellenmeler; ruhsallıkta iz bırakarak ilerleyen ömürde yeme davranışı üzerinden yine sahnelenebilir. Bu tekrar, sırf fizyolojik açlığın giderilmesine yönelik değildir; birçok vakit eksiklik duygusu, terk edilme telaşı, değersizlik hissi ya da denetim gereksinimi üzere bilinçdışı çatışmaların bedensel bir tabiridir de bir açıdan.
Son olarak, vücut ve ruh bir bütün olarak ele alınmalı; kendine şefkat temelli geliştirilen olumlu benlik algısının, hem yeme davranışı hem de vücut algısı üzerinde gözetici ve güzelleştirici tesiri olduğu unutulmamalıdır.
