Travma Sonrası Gerilim Bozukluğu (TSSB), bireyin kendisini tehdit altında hissettiği, ağır kaygı, çaresizlik yahut dehşet yaşadığı bir olayın akabinde ortaya çıkan bir ruhsal durumdur. Bu olay; bir kaza, sarsıntı, savaş, istismar, ayrılık, ani kayıp, doğum travması yahut kişinin zorlandığı öteki bir yaşantı olabilir.
Her travma TSSB’ye dönüşmez. Lakin travma işlenmediğinde, yani kişi yaşadığını duygusal ve zihinsel olarak sindiremediğinde, vücut ve zihin “hala tehlike varmış” üzere davranmaya devam eder.
Bu nedenle TSSB’de aslında kişi geçmişte olan bir olayı bugünde yaşıyormuş üzere hisseder.
TSSB’de Sık Görülen Belirtiler
1. Olaya Dair Tekrar Yaşantılar
- O anı güya yine oluyormuş üzere hissetme
- Kabuslar
- Duygusal yahut bedensel tetiklenmeler (bir ses, bir koku, bir yer)
2. Travmayı Hatırlatan Durumlardan Kaçınma
- Olayla ilgili konuşmaktan, düşünmekten uzak durma
- Kişilerden, yerlerden, fotoğraflardan kaçınma
- “Hatırlamak istemiyorum, bitsin” hali
3. Daima Alarmda Olma (Aşırı Uyarılmışlık)
- Çabuk irkilme
- Sinirlilik, öfke patlamaları
- Uyku sorunları
- Dikkat dağınıklığı ve gerginlik
4. Duygusal Donukluk ve Kopukluk
- Hissetmemek, boşluk duygusu
- Kendine yahut hayata yabancılaşma
- Sevinç, bağlanma yahut itimat hissinde azalma
TSSB Yaşayan Kişi Neler Hisseder?
- “Sanki içimde bir kapı kapandı.”
- “Herkes hayatına devam etti fakat ben orada kaldım.”
- “Bedenim bana ilişkin değilmiş üzere.”
- “Küçücük şey bile tetikliyor.”
- “İnsanlara güvenemiyorum.”
- “Sanki hiç geçmeyecek üzere.”
Bu hisler olağandır. Travma sonrası beynin ve hudut sisteminin korunma refleksidir.
Travmayı yaşayan kişi zayıf değildir, tersine hayatta kalmayı başarmıştır.
TSSB Nasıl Güzelleşir?
İyileşme süreci zamansal değildir. “Zaman her şeyi çözer” kelamı travma için gerçek değildir. Zira travma zihin tarafından işlenmediğinde vücutta donmuş halde kalır.
İyileşmede kullanılan kimi yaklaşım ve teknikler:
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
- EMDR (Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Tekrar İşleme)
- Somatik (Beden Odaklı) Travma Terapileri
- Sanat Terapisi ve Yaratıcı Tabir Çalışmaları
- Mindfulness ve Nefes Çalışmaları
Terapide gaye:
- Olayı yine yaşatmak değil,
- Olayla kurulan duygusal bağı dönüştürmek,
- Bedeni inançlı bir alana geri taşımaktır.
Kişinin Kendine Dayanak Olabilmesi İçin Küçük Adımlar
- Nefes farkındalığı (4 saniye nefes al – 6 saniye ver)
- Günlük kısa yürüyüşler
- Duyguları isimlendirmek (öfke, endişe, çaresizlik vb.)
- Bedene nazik dokunuş (örneğin göğsün üzerine el koyma)
- Güvendiğin biriyle kontakta kalmak
Tek başına taşımak zorunda değilsin.
Travma bir yük değil, işlenememiş bir tecrübedir.
Ve işlenebilir.
