Neden Kimi Beşerler Bizi Çabucak Tesirler? — Duygusal Yankının Psikolojisi
Hepimiz hayatımızda en az bir defa, yeni tanıştığımız birine karşı açıklayamadığımız bir yakınlık hissetmişizdir.
Onunla sırf birkaç dakika konuşmamıza karşın, güya uzun vakittir tanıyormuşuz üzere bir sıcaklık oluşur.
Bu durumu ekseriyetle “enerjimiz tuttu”, “ruh eşim olabilir” ya da “çok tanıdık geldi” üzere tabirlerle açıklarız.
Ancak psikoloji, bu hissin gerisinde rastlantısallıktan öte bir düzenek olduğunu söyler: duygusal yankı.
Duygusal yankı, karşımızdaki kişinin bizim iç dünyamızda daha evvel bastırılmış ya da yarım kalmış hislere dokunmasıyla oluşur.
Bu süreçte, kişi aslında “bizi tamamlayan” biri değildir; bizim bilinçdışımızda eksik kalan bir parçayı hatırlatan kişidir.
Psikanalitik kurama nazaran, bu durumun temelleri erken çocukluk devrinde atılır.
Çocuklukta ebeveynlerle kurulan birinci münasebetler, ileride hangi çeşit insanlara ilgi duyacağımızı şekillendirir.
Örneğin, çocukken gereğince onay alamayan biri, yetişkinlikte kendisine kıymet veren insanlara değil, onayını kazanmak için çabaladığı şahıslara çekilebilir.
Bu bir seçim değil, öğrenilmiş bir duygusal şablondur.
Beyin, tanıdık gelen hisleri “güvenli” olarak kodlar; bu yüzden bazen ziyan veren bağlantılar bile rahat hissettirebilir.
Nöropsikolojik açıdan bakıldığında ise, birinci tanışma anında salgılanan dopamin ve oksitosin hormonları, bireye yönelik süratli bir bağ hissi yaratır.
Beyin, bu kimyasal reaksiyonları “uyum” olarak yorumlar.
Oysa birçok vakit bu his, biyolojik bir yanılsamadır: tanıdıklık, inançla karıştırılır.
Birine çabucak ısınmak, onun bize sahiden uygun olduğu manasına gelmeyebilir.
Bazen bizi en çok çeken şahıslar, en derin yaralarımıza dokunanlardır.
Kimi vakit bu bağlar bizi dönüştürür; kimi vakitse birebir duygusal döngüye tekrar hapseder.
Bu farkındalık, bağlantılarımızı şuurlu hale getirmenin birinci adımıdır.
Kendimize şu soruyu sormak gerekir:
“Ben bu kişiyi sahiden mi seviyorum, yoksa bana tanıdık gelen bir duyguyu mu arıyorum?”
Gerçek yakınlık, tanıdık gelenle değil, bizi büyüten hisle başlar.
