Nedir Bu ACT dedikleri?
ACT, (İngilizce hareket etmek, aksiyon anlamındaki) “act” olarak söylem edilir ve 20. yüzyılın sonlarında Steven C. Hayes ve meslektaşları tarafından geliştirilmiştir. Farkındalık, gönüllülük ve bedellere dayalı hareketi vurgulayan üçüncü dalga davranışçı terapilere aittir. Sadece semptomların azaltılmasına odaklanan klâsik yaklaşımların tersine ACT, ömrün daima değişen şartlarına açıklık ve farkındalıkla ahenk sağlama marifetine güçlü bir vurgu yapar.
Merak Edenler İçin Teorik Altyapı
ACT, insan davranışında lisan ve bilişsel yapının rolünü araştıran bir davranış teorisi olan İlişkisel Çerçeve Kuramına (Relational Frame Theory | RFT) derinlemesine dayanmaktadır.
RFT özünde, insanların lisan aracılığıyla uyaranları ilişkilendirmeyi nasıl öğrendiklerini, algıyı, duyguyu ve davranışı etkileyen karmaşık ilişkisel çerçeve ağlarını nasıl oluşturduklarını inceler.
ACT lisanımızın ve niyetlerimizin keyfi tabiatını fark etmemize yardımcı olmak için RFT unsurlarını kullanır. Bunu yaparken, lisanın gerçekliğimizi nasıl şekillendirdiğini anlamamızı sağlar. Bu nedenle, ACT’ın RFT prensiplerini içermesi, ruhsal gelişim ve dönüşüm için pratik araçlar sunarken insan biliş ve davranışına ait kapsamlı bir anlayış sunarak terapötik bir yaklaşım olarak aktifliğini artırır.
Bilimsel Bulgularla ACT
ACT kıymetli ölçüde ampirik dayanak kazanmıştır. Bu da onu esaslı ve delile dayalı bir terapi haline getirmektedir.
Çok sayıda çalışma, depresyon, anksiyete bozuklukları, travma sonrası gerilim bozukluğu, kronik ağrı ve husus bağımlılığı dahil olmak üzere çeşitli ruhsal şartlarının tedavisinde aktifliğini göstermiştir.
Araştırmalar, ACT müdahalelerinin ruhsal esnekliğin artması, semptom şiddetinin azalması ve hayat kalitesinin artması üzere ruhsal sonuçlarda kıymetli iyileşmelere yol açtığını göstermektedir.
Dahası, ACT’ın farkındalık ve gönüllülüğe yaptığı vurgu, sinirbilim araştırmalarından elde edilen bulgularla uyumludur.
Bu nedenle, delile dayalı tedavi arayan bireyler, düzgünlük hali ve gelişime yönelik kanıtlanmış bir yol olarak Kabul ve Adanmışlık Terapisinin aktifliğine ve geçerliliğine güvenebilirler.
Uygulamada ACT
ACT seanslarında genel hedef, bireylerin ruhsal esneklik geliştirmelerine ve daha tatmin edici hayatlar sürmelerine yardımcı olmaktır.
Bu, her kişinin kendine has gereksinimlerine ve şartlarına nazaran uyarlanmış birkaç temel gayesi içerir.
İlk ve en kıymetlisi, terapist bireye farkındalık hünerlerini geliştirmede yardımcı olur.
Böylece, bireyler kanılarını, hislerini ve hislerini açıklık ve yargılayıcı olmayan farkındalıkla gözlemlemeyi öğrenir.
Bu süreç sayesinde bireyler, yararsız niyet ve inançların tesirinden çıkmayı öğrenir ve bunları mutlak doğrulardan fazla süreksiz zihinsel olaylar olduğunu kavrar.
Dikkat buyurun, burada bahsettiğim öge olumlama yapma, kanıyı görmezden gelmeye çalışma yahut yeni fikir üretme eforu değildir.
Zihinsel süreçlerimizle ilgimizi düzenlemektir (bilişsel ayrışma).
Ayrıca terapide, rahatsız edici hisler ve dürtüler üzere içsel tecrübelere açıklık ve gönüllülük maharetleri geliştirilir (Kabul ve Gönüllülük).
Böylece, olumsuz ve rahatsız edici his, duyum ve dürtülere kazandırılan açıklıkla yeni bir duruş geliştirilir.
Geliştirilen farkındalık ve açıklık sayesinde, bireylerin davranışlarında belirleyici olmaları sağlanır. Artık bir his ve yahut fikrin tesirinde sergilenen otomatik davranış örüntülerinin yerine, şahsa has bir davranış repertuvarı geliştirilir (Adanmış Eylem).
Bu hareketleri belirlemesi için ise kişinin pahaları yani hayatta mana verdiği ögeler, derinden önemsedikleri keşfedilir (Değerler).
Bu bedellere uyumlu, adanmış aksiyonlarla bulunulması teşvik edilir.
Farkındalık, gönüllülük ve bedellere dayalı aksiyonu bütünleştiren ACT, bireyleri ruhsal pürüzlerin üstesinden gelme, hayatın zorluklarını kucaklama ve en derin istek ve hasretlerine uygun olarak varlıklı ve manalı bir varoluşun peşinden gitme konusunda güçlendirir.
Sözün özü, son vakitlerde ACT olarak işitmeye başladığınız Kabul ve Adanmışlık Terapisi, bilimsel ispat temelli ve aktifliği çeşitli problemlerde kanıtlanmış bir müdahale biçimidir. Lakin birebir vakitte, terapiye getirilen şikayetlere yönelik yararlı bir yaklaşım olmasının yanında, bir ömür biçimi geliştirmeye de teşvik eden çağdaş bir yaklaşımdır.
