Zihinsel Esneklik ve Ruhsal Sıhhat: Bilişsel Katılığın Gerilimle Bağlantısı
Bilişsel katılık bilhassa telaş bozukluklarında, obsesif kompulsif bozuklukta, travma
sonrası gerilim reaksiyonlarında ve depresyonda yaygındır. Zira beyin tehdit algısını yüksek
tuttuğunda, kanılar inançlı ancak kısıtlayıcı yollara saplanır. Bu da bireyin yeni duruma
adapte olma maharetini mahzurlar. Son yıllarda yapılan sinirbilim çalışmaları, zihinsel
esnekliğin prefrontal korteks ve striatum ortasındaki bağlantıyla bağlı olduğunu
göstermiştir.
Esnekliği artırmak için klinikte bilişsel tekrar yapılandırma, maruz bırakma çalışmaları,
dikkat değiştirme antrenmanları, ACT’nin “bilişsel ayrışma” teknikleri ve mindfulness temelli
yaklaşımlar kullanılır. Araştırmalar, bilhassa mindfulness pratiklerinin zihinsel esnekliği
artırarak gerilim sistemini regüle ettiğini ortaya koymuştur. Kısa periyodik bile olsa düzenli
farkındalık uygulamaları, bilişsel katılığı azaltır ve kişinin olaylara daha geniş bir
çerçeveden bakabilmesini sağlar.
Zihinsel esneklik, ruh sıhhatinin hami faktörlerinden biridir; bireyin ömür zorluklarına
karşı ruhsal dayanıklılığını artırır. Bu nedenle terapi süreçlerinde esnekliği geliştirmek,
belirtileri azaltmanın ötesinde, bireyin ömür doyumunu sürdürülebilir hâle getirir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
