MÜKEMMELİYETÇİLİK: KUSURSUZ OLMA UĞRAŞININ GÖRÜNMEYEN YÜZÜ
Sizce “yeterince iyi” olmayı neden kabul edemiyoruz?
Bazı beşerler için yanılgı yapmak, neredeyse bir felaket üzeredir. Kendini daima geliştirmek, elinden gelenin en düzgününü yapmak kuşkusuz pahalı bir gayrettir; lakin mükemmeliyetçilik, bu eforun telaş ve yetersizlikle iç içe geçmiş halidir.
Mükemmeliyetçi şahıslar birden fazla vakit dışarıdan “başarılı, sistemli, titiz” görünürler; ama iç dünyalarında daima bir onay arayışı, yanılgı korkusu ve “yeterli olamama” hissi taşırlar.
Mükemmeliyetçilik Nedir?
Mükemmeliyetçilik, kişinin kendisi ve etrafı için gerçekçi olmayan derecede yüksek standartlar belirlemesi ve bu standartlara ulaşamadığında ağır bir kendini eleştirme eğilimi göstermesidir.
Bu, birçok vakit muvaffakiyetten çok tasayla beslenen bir davranış biçimidir. Mükemmeliyetçi kişi, “mükemmel olursam sevilirim.” Ya da” kusur yapmazsam kıymetli olurum.” Üzere inançlarla hareket ederler.
Mükemmeliyetçiliğin Görünmeyen Yüzü: İçsel Baskı Ve Yorgunluk
Kusursuz olmaya çalışmak kulağa motive edici gelebilir, lakin uzun vadede önemli bir duygusal yorgunluğa neden olur.
Mükemmeliyetçi şahıslar ekseriyetle yanılgı yapmaktan çok korkarlar, başarısız olma mümkünlüğü varsa denemekten kaçınabilirler, muvaffakiyetlerini küçümseyerek “daha âlâ olmalıydı” diye düşünürler, Daima diğerleriyle kendilerini kıyaslarlar ve dinlenirken bile “yapmam gereken işler var.” kanısıyla rahatlayamazlar. Bu durum vakitle, anksiyete, depresyon, özgüven problemleri ve tükenmişlik hissiyle birleşebilir.
Mükemmeliyetçiliğin Kökeni: Nereden gelir bu kusursuzluk gereksinimi?
Mükemmeliyetçilik ekseriyetle çocuklukta şekillenir. Ebeveynlerin yüksek beklentileri, sık duyulan tenkitler yahut yalnızca muvaffakiyetle ödüllendirilen bir çocukluk şahısta “Hata yaparsam sevilmem.” İnancını oluşturabilir. Birtakım durumlarda ise çocuklar, kendi içinde “güçlü olmalıyım, denetimi kaybedemem.” İnsancı geliştirirler. Vakit geçtikçe bu inançlar kişinin iç sesine dönüşür. Dışarıdan gelen bir tenkit olmaza bile, kendi içinde susmayan bir eleştirmen vardır.
Neler Yapabiliriz?
- Kendin ile konuşan iç eleştirmen sesini fark et. Bu iç ses kusur yaptığında seninle nasıl konuşuyor? Yargılayıcı mı yoksa destekçi mi?
- Kusursuz olmadığında da pahalı olduğunu unutma.
- Duygularına müsaade ver. O hisleri bastırmak yerine fark etmeye çalış. Hisler senin birer parçan.
- Her bir tecrübe yeni bir öğretidir. Kusur yaparak öğrenmek ise en tesirli öğretmendir. Yaptığın küçük kusurları kendin için bir deneme alanı olarak görmeye çalış.
- Son olarak ise yardım istemekten çekinme. Mükemmeliyetçi kişi genel olarak her şeyi kendi başında kusursuz yapabileceği fikri ile çok fazla yalnızlıktan beslenir. Kendini yalnız bırakma ve dayanak istemekten çekinme.
Sonuç olarak, bedelli olmak için kusursuz olmana gerek yok. Gerçek özgürlük, kusursuzlukta değil; kendini tüm haliyle kabul edebilmekte kapalıdır.
