Sürekli savunmada olmak, kişinin bağlantı içinde inançta hissetmediğine işaret eder. Karşı tarafın kelamı, tonu ya da bakışı bile tehlike sinyali üzere algılanabilir. Bu durumda kişi, duygusal olarak temas kurmak yerine kendini muhafazaya yönelir. Savunma, yakınlığı engelleyen görünmez bir duvar haline gelir.
Bu tehdit algısının kökeni birden fazla vakit geçmiş ilgi tecrübelerine dayanır. Çocuklukta sıkça eleştirilen, yargılanan ya da hisleri küçümsenen bireyler için savunma, hayatta kalma stratejisi olarak gelişir. Yetişkinlikte bu strateji otomatikleştiğinde, alaka içinde her geri bildirim bir taarruz üzere hissedilebilir.
Sürekli savunmada olan birey, karşı tarafın hissini duymakta zorlanır. Zira savunma hali, dinlemeyi değil; karşılık vermeyi önceler. Bu durum ilgide anlaşılmayı zorlaştırır ve çatışmaların çözülmesini maniler. Taraflar birbirini duymak yerine konumlarını muhafazaya çalışır.
Psikolojik danışmanlık sürecinde savunma davranışı, kişinin zayıflığı değil; geçmişte işe yaramış bir muhafaza sistemi olarak ele alınır. Maksat bu savunmayı ortadan kaldırmak değil; artık ne vakit gerekli olup ne vakit ilgiyi zedelediğini fark etmektir. Bu farkındalık, kişinin ilgi içinde daha esnek bir duruş geliştirmesine imkan tanır.
İlişkilerde itimat arttıkça, savunma gereksinimi azalır. Kişi eleştirildiğinde yok olmayacağını, değersizleşmeyeceğini deneyimledikçe, savunma yerine temas etmeyi seçebilir. Bu seçim, bağın duygusal derinliğini artırır.
Sürekli savunmak, kişiyi yalnızlaştırır; temas etmek ise bağ kurar. Bağlar, savunma sınırlarıyla değil; inançlı temas alanlarıyla güçlenir.
Hazırlayan:
Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
