Kendini sabote etmek, kişinin şuurlu olarak istemediği halde, farkında olmadan kendi ilerlemesini engellemesi manasına gelir. Bilhassa muvaffakiyete yaklaşırken ortaya çıkan bu davranışlar, dışarıdan tembellik ya da isteksizlik üzere görünebilir. Halbuki altında derin ruhsal nedenler vardır.
Başarıdan korkmak birinci anda anlamsız gelir. İnsan neden istediği bir şeyden kaçsın? Fakat muvaffakiyet, beraberinde sorumluluk, görünürlük ve beklenti getirir. Bu da kimi şahıslar için tehdit edici olabilir.
Kendini sabote eden bireyler çoklukla son anda işi erteleyerek, fırsatları geri çevirerek ya da “tam hazır değilim” diyerek geri adım atar. Bu davranışlar şuurlu bir seçimden çok, içsel bir korunma refleksidir.
Bu durumun temelinde birçok vakit başarısızlık korkusu değil, muvaffakiyet sonrası kaybetme korkusu vardır. “Ya başaramazsam”dan çok, “başarırsam beni ne bekliyor?” sorusu belirleyicidir.
Bazı şahıslar için muvaffakiyet, sevilme şartlarını değiştirir. Daha görünür olmak, eleştirilme riskini artırır. Bu nedenle geri planda kalmak daha inançlı hissettirebilir.
Kendini sabote etmenin bir başka nedeni de içsel değersizlik inancıdır. Kişi, başarıyı hak etmediğine dair bilinçdışı bir inanç taşıyabilir. Bu durumda ilerlemek, içsel çelişki yaratır.
Bu döngü fark edilmediğinde kişi daima birebir noktada takılı kalır. Potansiyelini gerçekleştiremez ve bunun nedenini dış şartlarda arar. Halbuki asıl mahzur içsel çatışmadır.
Kendini sabote etmek, zayıflık değil; öğrenilmiş bir başa çıkma yoludur. Fark edildiğinde değiştirilebilir. Muvaffakiyet, tehdit değil; yeni bir ahenk sürecidir.
