Bipolar bozukluk, kişinin his durumunda bariz iniş ve çıkışlarla seyreden, kronik lakin gerçek dayanakla yönetilebilir bir ruhsal bozukluktur. Bu bozuklukta kişi;
- zaman vakit taşkın, enerjik, fikirleri hızlanmış bir ruh haline (mani yahut hipomani),
- zaman vakit ise çökkün, isteksiz, umutsuz bir ruh haline (depresyon) girer.
Bu his durum değişimleri herkesin yaşadığı günlük dalgalanmalardan farklıdır; şiddeti, mühleti ve kişinin fonksiyonelliğini bozmasıyla ayırt edilir.
Bipolar Bozuklukta Görülen Dönemler
1. Mani Dönemi
Mani devrinde kişi:
- Aşırı enerjik ve coşkulu hissedebilir
- Uyku gereksinimi önemli halde azalır
- Kendine inancı gerçekçi olmayan boyutlara çıkabilir
- Çok süratli konuşma, fikir uçuşması görülür
- Riskli harcamalar, ani kararlar, dürtüsel davranışlar artabilir
Bu devir dışarıdan “çok mutlu” üzere algılansa da, denetim kaybı ve sonrasında önemli sonuçlar doğurabilir.
2. Hipomani Dönemi
Maniye emsal fakat daha hafiftir. Kişi fonksiyonelliğini büsbütün kaybetmez. Birçok vakit kişi bu periyodu “iyi halim” olarak tanımlar ve yardım aramaz.
3. Depresyon Dönemi
Depresyon devrinde ise:
- Enerji düşüklüğü
- Umutsuzluk, değersizlik hissi
- Hayattan zevk alamama
- Uyku ve iştah değişiklikleri
- Dikkat ve odaklanma sorunları
görülebilir.
Bipolar bozuklukta depresyon devirleri ekseriyetle daha uzun sürer ve kişinin en çok zorlandığı periyotlardır.
Bipolar Bozukluğun Nedenleri
Bipolar bozukluğun tek bir nedeni yoktur. Çoklukla:
- Genetik yatkınlık
- Beyin kimyası ve nörobiyolojik faktörler
- Travmatik hayat olayları
- Yoğun stres
birlikte rol oynar.
Önemli bir nokta:
👉 Bipolar bozukluk kişilik zayıflığı değildir, “irade eksikliği” hiç değildir.
Tanı ve Tedavi Süreci
Bipolar bozukluk tanısı psikiyatrist tarafından konur. Tedavide:
- Duygu durum düzenleyici ilaçlar
- Psikoterapi
birlikte yürütüldüğünde en sağlıklı sonuçlar alınır.
Psikoterapi; kişinin hastalığını tanımasını, erken belirtileri fark etmesini, gerilimle baş etmesini ve ömür tertibini muhafazasını sağlar.
Bipolar Bozuklukla Yaşamak: Psikologdan Tavsiyeler
1. Hastalığı Tanımak Güzelleşmenin Birinci Adımıdır
“Ben böyleyim” demek yerine, hangi his durumunda neler yaşadığını fark etmek çok değerlidir. His günlüğü tutmak yararlı olabilir.
2. Uyku Sistemi Hayati Kıymete Sahiptir
Uykusuzluk, bilhassa mani devrini tetikleyebilir. Uyku saatlerini korumak, tedavinin en temel modüllerinden biridir.
3. İlaçları Kendi Kendine Bırakmamak
Kişi âlâ hissettiğinde ilacı bırakma eğiliminde olabilir. Lakin bu, yeni atakların en sık nedenlerinden biridir. Her değişiklik kesinlikle doktor kontrolünde olmalıdır.
4. Gerilim İdaresi Öğrenilmelidir
Aşırı iş yükü, sistemsiz ömür, ağır duygusal alakalar atakları tetikleyebilir. Hudut koymayı öğrenmek burada gözetici bir faktördür.
5. Yakın Çevreyi Bilgilendirmek
Güvenilen birkaç kişinin bipolar bozukluk hakkında bilgi sahibi olması, bilhassa erken belirtilerde takviye almayı kolaylaştırır.
6. Kendini Etiketlemekten Kaçın
“Ben bipolarım, o yüzden…” cümlesi kişinin kimliğini hastalıkla tanımlamasına yol açabilir. Bipolar bozukluk sen değilsin, senin yaşadığın bir durumdur.
Son Söz
Bipolar bozukluk, yanlışsız teşhis ve nizamlı takviyeyle denetim altına alınabilen bir ruhsal bozukluktur. Kişi; ilgilerinde, iş hayatında ve kendisiyle olan bağında daha istikrarlı bir hayat kurabilir.
En değerli bildiri şudur:
👉 Yalnız değilsin ve bu durumla baş etmenin yolları var.
