Evlilik, durağan değil, vakitle evrilen ve form değiştiren dinamik bir yapı. Danışmanlık sürecinde birtakım çiftlerin çatışmaların gürültüsünde “Hala seviliyor muyum?” ya da “Hala seviyor muyum?” üzere sorulara yanıt aradıklarını görüyorum. Buradan doğan gereksinime cevap olarak hazırladığım makalemde ilgi psikolojisinin devleri olan John Gottman (Gottman Enstitüsü) ve Robert Sternberg (Aşk Üçgeni Teorisi) üzere isimlerin çalışmalarını temel aldım. Bilimsel araştırmalar, sevginin yalnızca bir “his” değil, bir “eylem ve seçimler bütünü” olduğunu gösteriyor.
İşte çağdaş psikoloji literatürüne nazaran, bir evlilikte sevgi ve bağlılığın en güçlü göstergeleri:
“Duygusal Tekliflere” Verilen Yanıtlar
Dr. John Gottman’ın 40 yılı aşkın süren “Aşk Laboratuvarı” çalışmaları, sevginin en büyük göstergesinin büyük jestler değil, küçük anlar olduğunu kanıtladı. Gottman buna “Duygusal Teklifler” der. En kolay sözle, eşlerden biri bir şey gösterdiğinde, bir soru sorduğunda yahut yalnızca içini çektiğinde; öteki eşin ona yönelmesi (yüzünü dönmesi, cevap vermesi) sevginin en somut delilidir. Bunun manası, şayet eşiniz sizin küçük etkileşim uğraşlarınıza (bir kuşun hoşluğundan bahsetmek gibi) ilgiyle karşılık veriyorsa, size hala duygusal olarak bağlı demektir.
Sternberg’in Aşk Üçgeni: Yakınlık, Tutku ve Bağlılık
Robert Sternberg’e nazaran “Tamamlanmış Aşk” üç ana bileşenden oluşur. Lakin uzun vadeli evliliklerde sevginin en dirençli ayağı “Bağlılık” ve “Yakınlık” faktörleridir. Buna nazaran, sevgi, yalnızca cinsel çekim değil; güç vakitlerde “buradayım” diyebilme iradesidir. Örneğin eşiniz hayatın fırtınalı periyotlarında (hastalık, iş kaybı vb.) yanınızda durma kararlılığı gösteriyorsa, bu “Bilişsel Sevgi”nin en saf halidir.
“Biz” Lisanı ve Gelecek Projeksiyonu
Sosyal psikolojide yapılan lisan tahlilleri, memnun ve birbirini seven çiftlerin konuşmalarında daha fazla “Biz” zamirini kullandığını gösteriyor. Çiftlerin bir meseleden bahsederken “Senin sorunun” yerine “Bizim meselemiz” demesi, bilişsel olarak birleşmiş bir kimliği temsil ediyor. Çiftlerin danışmanlık sürecine getirdiği probleme birlikte sahip çıkabilmelerini, sorunu “bizim sorunumuz” olarak görebilmelerine rehberlik etmek, benim de ulaşmayı hedeflediğim kriterlerden biri. Partneriniz sizi tahlilin bir modülü olarak kabul ediyorsa yahut gelecek planları yaparken sizin varlığınızı doğal bir ön kabul olarak görüyorsa, bu derin bir aidiyetin işaretidir.
Onarma Teşebbüslerinin Kabulü
Danışanlarımdan sıklıkla gelen bir soru da her çiftin tartışıp tartışmadığı konusunda. Onlara da söylediğim üzere, her evlilikte tartışma olur; lakin seven çiftleri ayıran temel özellik, arbedenin akabinde gelen “Onarma Girişimleri” oluyor. Tartışma sırasında bir tarafın ortamı yumuşatmak için yaptığı bir espri yahut attığı bir geri adım, sevgi dolu bir partner tarafından kabul edilir. Burada sorunu sürdürmeye devam etmek yerine atılan adımı görmek ve buna odaklanmak güçlü bir farkındalık. Şayet eşiniz haklı çıkmaktan çok, sizinle olan barışıklığını muhafazaya öncelik veriyorsa, sevgisi egosunun önündedir.
Kişisel Özerkliğe Duyulan Hürmet ve Destek
Sağlıklı bir sevgi, partnerin ferdi büyümesini tehdit olarak görmez; bilakis partnere daha güzel bir versiyonuna erişmeye dair seyahatinde alan açar. Partnerin ferdî amaçlarına (eğitim, hobi, kariyer) duyulan dayanak, bağın tatmin seviyesini direkt artırır. Bu şahsî alanlardan elde edilen tatmin duygusu bir yarar olarak münasebete yansır. Partneriniz sizi “siz” yapan özelliklere hürmet duyuyor ve parlamanızdan korkmuyorsa, bu sağlıklı bir sevginin işaretidir.
Bir aile danışmanı olarak klinik gözlemlerimde sıkça karşılaştığım bir durumu şöyle bir metaforla anlatmak isterim; sevgi, durağan bir liman değil; her gün yine inşa edilmesi gereken bir köprü. Üstte bahsettiğim bilimsel kriterler ilginizde her an harika bir biçimde var olmayabilir; bu epey doğal. Kıymetli olan, bu köprüyü onarma niyetini ve eforunu karşılıklı olarak sürdürebilmenizr. Şayet siz de ilişkinizdeki bağların zayıfladığını hissediyor yahut bu ‘sevgi pusulasını’ tekrar ayarlamakta zahmet çekiyorsanız, lütfen profesyonel bir dayanakla bu süreci yönetebileceğinizi hatırlayın. Unutmayın; sağlıklı bir alaka, harika olmak zorunda değildir, yalnızca her iki taraf için de inançlı bir sığınak olmayı başarabilmelidir.
