EMDR VE SOMATİK DENEYİMLEME®
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yine İşleme), bireyin mevcut problemlerine odaklanır. EMDR yaklaşımı, geçmişte yaşanan duygusal olarak yüklü tecrübelerin, kişinin şu anki hislerini, bedensel hislerini ve kendisi hakkındaki niyetlerini çok derecede etkilediğine inanan bilimsel temelli bir psikoterapi sistemidir.
EMDR süreci, uyumlu ve duygusal olarak sağlıklı bir hayat sürmenizi engelleyen duygusal blokları aşmanıza yardımcı olur. EMDR, rahatsız edici tecrübelerin tekrar işlenmesine yardımcı olmak emeliyle, uyku sırasında gerçekleşen sürece misal biçimde, süratli göz hareketleri setleri kullanır. Uyku sırasında, olağan uyku (Non-REM) ile REM (hızlı göz hareketleri) uykusu ortasında dönüşümlü olarak geçiş yapılır. Bu uyku nizamına benzeyen EMDR işlemleme süreci, kişiyi rahatsız eden yaşantıların işlenmesine yardımcı olur.
EMDR, göz hareketleri setleri ile kişinin fark ettiklerine iliş kin kısa geri bildirimler ortasında dönüşümlü geçişler yaparak bu uyku nizamını taklit eder. Bu dönüşümlü süreç, anıların daha sağlıklı bir mevcut bakış açısıyla yine işlenmesine yardımcı olur. Travmatik bir olay olduğunda beynin sağ yarım küresinde bulunan Limbik Sistemde yer alan amigdala çok halde uyarılır. His merkezi olarak fonksiyon gören amigdalanın çok uyarımı nedeniyle beynin sol yarımküresinde bulunan mantıksal fonksiyonların yönetildiği temporal lob ve burada bulunan konuşma merkezi broka alanı da fonksiyonunu gereğince yerine getiremez ve beynin iki yarım küresi ortasındaki bilgi bağlantısını sağlayan korpus kallozum fonksiyonunda bozulmalar meydana gelir. Bu nedenle yaşanan travmatik olaylar tesirli bir halde başa çıkılamamış ise amigdalada birbiri ile bağlantılı anı ağları oluşturarak kişinin kendisi ve dünyaya ait algılarını olumsuz olarak etkilen negatif inançları çevreler.
Olumsuz olarak kayıtlanan anılar “yetersizim”,
“d e ğ e rs i z i m” , “ s e v i l e m e m” , “g ü v e n
d u y a m a m” , “ b a ş a r ı s ı z ı m” gibi olumsuz
etiketlemeler etrafında anı ağları meydana getirir.
Anıların oluşturduğu ağlar ise his, fikir ve davranışların temelini oluşturur. EMDR, beynin daima öğrenme kapasitesine odaklanır; geçmiş tecrübeleri alır ve bunları mevcut bilgilerle günceller. Uyumlu öğrenme, bellek ağ sistemlerini daima olarak günceller. EMDR, olumsuz ve olumlu his, his ve fikirlerinizi düzenlemek için belli bir prosedürler dizisi kullanır; akabinde rahatsız edici anılar üzerinde tesirli bir halde çalışmanıza yardımcı olmak maksadıyla görsel, işitsel ya da (dizlere yavaşça tıp tıp) yaparak çift taraflı ikazım (BLS) kullanır.
Sıklıkla Sorulan Sorular
Duygulanım ve vücut duyumları hisseder miyim?
Evet, duygulanabilirsiniz ve çeşitli vücut duyumları hissedersiniz. Sürece sırasında hisler ve bedensel hisler ortaya çıkabilir; fakat bu anıları çalışmadan evvel buna hazırlıklı olursunuz ve terapistiniz bunları inançlı bir biçimde yönetmenize yardımcı olacak kaynaklarınızı geliştirir ve sizi sürece hazırlar.
Terapi bittikten sonra tekrar anılara dair kötü hisler tekrar geri gelir mi?
EMDR ile işlenen anılar, nadiren yine ortaya çıkarlar lakin şahısların bu anılara verdikleri mana farklıdır.
EMDR kısa müddetli bir psikoterapi midir?
Bunun ne kadar süreceği, başvurduğunuz meselelerin karmaşıklığına ve yoğunluğuna bağlı olarak değişecektir.
EMDR hangi sorun alanlarına odaklanır?
•Travma ve bağlı problemler
•Depresyon ve Anksiyete sorunları
•Bağlanma travmaları ve alakalı sorunlar
•OKB ve yeme bozuklukları
•Yas ve Kayıp
•Psiko-somatik yakınma ve bedensel şikayetler
•Özgüven ve bağlı sorunlar
•Tekrarlayan ilişkisel döngüler
•İş ömrüyle ilgili sorunlar
•Hastalıklarla ilgili tecrübeler ve sorunlar
EMDR Terapisinin Riski var mı?
Her hangi bir riski bulunmamaktadır. Lakin anıların ve geçmiş travmatik olayların duyarsızlaştırılması basamağında bireyler bir mühlet huzursuzluk, uykusuzluk ve duygusal yoğunluk yaşayabilmektedir. Bu durum beklenen bir tesirdir, olağandır ve bir mühlet sonra geçecektir.
EMDR Terapisini kendi kendime uygulayabilir miyim?
Bu psikoterapi yolu, bu mevzunun eğitimini almış ruh sıhhati alanında çalışan uzmanlar tarafından uygulanır. Kendi kendinize uygulayabileceğiniz bir formül değildir, bir uzmanın nezareti ve eşliği gereklidir.
SOMATİK DENEYİMLEME®
Somatik Deneyimleme® (‘SOMATIC EXPERIENCING®’ yahut ‘SE’) travma ve kronik gerilimin yarattığı olumsuz tesirleri güzelleştirmeye yönelik, kısa periyodik, vücut merkezli psikobiyolojik bir yaklaşımdır. Somatik Deneyimleme hakkında şimdiye kadar gerçekleştirilen akedemik araştırmalar bu sisteminin aktifliğini bilhassa kimi sorun kümelerinde düzgünleşme ile bağlı bulmuştur. Bu alanda gerçekleştirilen bilhassa travma sonrası gerilim bozukluğu tesirlerini azaltmada travma semptomları gösteren bireylerde olumlu tesirlere sahip olduğuna dair ispatlar bulunmuştur (Bknz.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34290845/). Öbür bir akademik çalışma Somatik deneyimleme ile 15 haftalık tedavi sürecinde travma sonrası gerilim bozukluğu ve Depresyon semptomlarının manalı düzgünleşme sağladığını göstermiştir (Bknz.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28585761/). Buna ek olarak fizikî ağrı, göğüs kanseri ve Travma sonrası Gerilim tecrübeleri olan hastalarda güzelleşme tespit edildiğini göstermektedir (Bknz.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37510644/). Bu bulgular ışığında Somatik Deneyimleme bilhassa travma gerilim bozukluğu ile alakalı sorunların psikoterapisinde destekleyici bir yaklaşımdır. Bu sorun alanlarına ek olarak vücut ile alakalı yakınmalar, kanser sonrası devir, anksiyete, depresyon, kronik ağrı üzere somatik semptomlar konusunda tesirli bir terapi yaklaşımıdır.
Bu psikoterapi yaklaşımı bilhassa his vücut ve gerilim belirtileri ile alakalı vücuttaki duyumsamaların farkındalığa geçirilmesine odaklanır. Bu farkındalığın takibi ile oluşan yansıların tamamlanması ve hudut sisteminin kendini dengeleme kapasitesinin tekrar kazanılması ile çalışır. Kişilerin yaşadığı güçlü durumlardan kalan tansiyon,stres ve yükü; bireylerin kendi kaynaklarını fark ederek, tekrar yapılandırarak, bedensel farkındalık yardımıyla hudut sistemini yine düzenlemeye yardımcı olur.
EMDR ve Somatik Deneyimleme® Terapi Entegrasyonu ile daha güçlü!
Beyin, hudut sistemi ve vücut birlikte çalışır. Uygulama pratiğinde EMDR ve Somatik Deneyimlemenin Rolünü kısaca açıklamak daha kolay anlamlandırmaya yarayacaktır. EMDR Terapi 3 kanaldan işler; Bilişsel, Duygusal ve Bedensel. Top-Down, beynimizin prefrontal Cortex kısmı faaldir (hafıza, mana verme, sebep sonuç ilişkilendirmeden sorumlu alanı) yani biliş his ve vücut çizgisi. Bu çizgi üzerinden niyet ve biliş ile vücut üzerindeki tesirleri çift taraflı ihtarım ile süreçler ve anıları tekrar yapılandırır. Somatik Deneyimleme ise Bottom-Up Beyin sapı ve limbik sistem aktiftir(regülasyon,tehdit algısı yanıtları) yani vücut duyumlarından (titreme, çarpıntı, süratli nefes alışverişi, donakalma, hissizlik, ajitasyon/kaçma reaksiyonu vb.) yola çıkarak vücut farkındalığından bilişler ve hislere gerçek ilerler. EMDR ve Somatik Deneyimleme hudut sistemi cevabı ve bilişsel müdahaleler ortasında süratlice geçiş yapabilmeyi kolaylaştırır. Kişinin zorlandığı durum üzerinde hem bilişsel ve duygusal hem de bedensel karşılıkların regülasyonu iki ekol ile birlikte çalışma ile kolaylaşır ve kişinin hudut sistemi karşılıklarının tolerans penceresinde kalmasını sağlar.
Duygu ARICAN BSc.MS.MSc. Klinik Psikolog&Psikoterapist
EMDR EUROPE Sertifikalı Uygulayıcı /Somatik Deneyimleme EASE Onaylı Uygulayıcısıdır.
EMDR EUROPE&EMDR UK& EMDR TURKİYE Üyesidir.
European Association for Somatic Experiencing® (‘EASE’) onaylı Sertifikalı Uygulayıcısıdır.
