Yeme Bozuklukları Hangi Tiplere Ayrılır?
Yeme bozuklukları, tek bir biçimde ortaya çıkmaz. Her bireyin yaşadığı süreç farklı olsa da klinik olarak kimi temel cinsler üzerinden sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, kişinin yaşadığı zorluğu anlamak ve yanlışsız dayanağı planlamak açısından değerlidir. Fakat unutulmamalıdır: Bir kişi tek bir kategoriye tam olarak uymasa bile önemli bir yeme bozukluğu yaşayabilir.
En bilinen cinslerden biri Anoreksiya Nervoza’dır. Bu durumda kişi kilo almaktan ağır endişe duyar ve yeme ölçüsünü önemli formda kısıtlar. Kişi zayıf olsa bile kendini “hala kilolu” hissedebilir. Anoreksiyada denetim muhtaçlığı çok güçlüdür ve kilo, kişinin paha algısının merkezine yerleşebilir. Bu bozukluk bedensel açıdan da önemli riskler taşır.
Bir öbür çeşit Bulimiya Nervoza’dır. Bulimiyada kişi denetimi kaybettiği hissiyle tıkınırcasına yiyebilir ve akabinde suçluluk, utanç yahut kilo alma dehşetiyle telafi davranışlarına yönelebilir. Bu telafi davranışları kusma, çok antrenman, uzun açlık devirleri yahut laksatif kullanımı biçiminde görülebilir. Bulimiyada döngü ekseriyetle kapalı yaşanır.
Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (Binge Eating Disorder) ise bulimiyaya emsal halde ataklarla yeme içerir; lakin telafi davranışları besbelli değildir. Kişi yedikten sonra ağır pişmanlık yaşar ve kendini denetimsiz hisseder. Bu durum kişinin özgüvenini ve vücuduyla bağını önemli biçimde etkileyebilir.
Ortoreksiya klinik teşhis sınıflandırmalarında her vakit başka bir başlık olarak yer almasa da günümüzde sık görülür. Kişi “sağlıklı beslenme” fikrini takıntı haline getirir. Zamanla yemek seçimi katılaşır, toplumsal hayat daralır ve kişi kendini daima yetersiz hisseder.
Son olarak ARFID (Kaçıngan/Kısıtlayıcı Yeme Bozukluğu) bilhassa ergenlikte ve çocuklukta görülebilir. Kişi kilo telaşından çok, muhakkak yiyeceklere karşı ağır kaçınma yaşar. Bu durum beslenmeyi ve gelişimi olumsuz etkileyebilir.
Yeme bozukluğu çeşitleri farklı olsa da ortak nokta şudur: Yemek, kişinin hayatında “beslenme” olmaktan çıkar ve ruhsal bir çaba alanına dönüşür.