Bazı beşerler zihinlerinin hiç susmadığını fark ederler. Gün içinde yaşanan küçük bir olay saatlerce düşünülmeye devam edebilir, yapılacak bir konuşma evvelce tekraren prova edilebilir ya da geçmişte söylenen bir cümle günler sonra bile akla gelebilir. Kişi birçok vakit bunun gereksiz olduğunu bilir fakat düşünmeyi durduramaz. Hatta birçok vakit düşünmenin kendisi yeni bir dert kaynağına dönüşür ve kişi “Neden bu kadar düşünüyorum?” sorusunu sormaya başlar.
Psikolojik açıdan bakıldığında çok düşünme birden fazla vakit zayıflık değil, zihnin denetim sağlamaya yönelik bir uğraşıdır. Belirsizlik insan beyni için tehdit algısı yaratabilir ve zihin tehdit algısını azaltmak için tahlil etmeye yönelir. Muhtemel riskleri evvelden hesaplamak, yanlışları tekrar gözden geçirmek yahut geleceği planlamak kısa vadede güvenlik hissi sağlayabilir. Lakin bu süreç ağırlaştığında kişi düşünmenin içinde sıkışmış üzere hissedebilir. Düşünme artık tahlil üretmek yerine tasayı artıran bir döngüye dönüşür.
Bu döngünün kökeni birden fazla vakit kişinin hayat tecrübeleriyle bağlıdır. Bilhassa erken devirlerde yanılgı yapmanın ağır tenkitle karşılandığı, performans baskısının yüksek olduğu ya da duygusal güvenliğin sonlu olduğu ortamlarda büyüyen şahıslarda zihinsel denetim muhtaçlığı daha besbelli olabilir. Zihin adeta daima tetikte kalmayı öğrenir. Bu durum yetişkinlikte riskleri evvelden varsayım etmeye çalışan, her ihtimali hesaplayan bir düşünme biçimi olarak ortaya çıkabilir. Kişi aslında kendini muhafazaya çalışırken zihinsel yorgunluk yaşayabilir.
Aşırı düşünmenin bir başka kıymetli istikameti hislerle bağdır. Kimi beşerler hisleri direkt hissetmek yerine düşünerek düzenlemeye çalışırlar. Keder, öfke yahut dehşet üzere hisler ağır geldiğinde zihin tahlil moduna geçer. Bu durum kısa vadede duygusal yoğunluğu azaltabilir lakin uzun vadede kişinin hislerle temasını zorlaştırabilir. Düşünme arttıkça hissetme azalır üzere görünse de aslında altta yatan hisler çözülmeden kalır ve zihinsel döngü devam eder.
Psikoterapi sürecinde daima düşünme eğilimi sırf niyetleri durdurmaya çalışmak üzerinden ele alınmaz. Daha derinde, bu düşünme biçiminin hangi duygusal gereksinimlere hizmet ettiği anlaşılmaya çalışılır. Kişi vakitle düşünmenin ne vakit kollayıcı, ne vakit sınırlayıcı olduğunu fark edebilir. Birebir vakitte hislerle temas kurma kapasitesi arttıkça zihinsel döngünün yoğunluğu azalabilir. Bilhassa psikodinamik terapi sürecinde kişinin geçmiş tecrübeleriyle bugünkü zihinsel reaksiyonları ortasındaki ilişkileri kurması değişim açısından değerli bir adım olabilir.
Sürekli düşünmek birden fazla vakit zihnin düşmanlığı değil, korunma gayretidir. Lakin bu uğraş kişinin hayat kalitesini düşürmeye başladığında anlaşılması ve üzerinde çalışılması gereken bir alan haline gelir. Zihin bazen susturulmaya değil, anlaşılmaya muhtaçlık duyar. Anlaşılan süreçler vakitle daha esnek hale gelebilir ve kişi kanılarının içinde kaybolmak yerine onları yönetebildiğini hissedebilir.
