Bazı beşerler için karar vermek yorucu bir süreçtir. Kolay bir seçim bile saatler sürebilir: Ne giyeceğim? Hangi iletisi atmalıyım? Bu işi kabul etmeli miyim? Zihin olasılıkları sıralar, senaryolar üretir, riskleri hesaplar ve sonunda kişi daha da sıkışmış hisseder.
Karar verememe birçok vakit yanlış karar verme kaygısıyla alakalıdır. Şayet çocuklukta yanılgı yapmak ağır sonuçlar doğurduysa ya da sık tenkit aldıysa, zihin “en doğru” seçeneği bulmaya programlanır. Lakin hayat birden fazla vakit tek bir gerçek sunmaz. Belirsizlik kaçınılmazdır.
Bu durum korkuyla yakından irtibatlıdır. Dertli zihin denetim arar. Karar vermek ise denetimi kaybetme ihtimali içerir. Zira her seçim tıpkı vakitte bir vazgeçiştir. Öbür ihtimaller kapanır. Bu da zihinde tehdit algısı yaratabilir.
Karar verememe bazen özdeğerle de bağlıdır. Kişi kendi yargılarına güvenmez. “Ya yanlış düşünüyorsam?” sorusu tekrar tekrar döner. Bu noktada kişi dış onaya daha fazla gereksinim duyar. Daima diğerlerine sormak kısa vadede rahatlatır lakin uzun vadede bağımlılığı artırır.
Karar verme mahareti kas üzeredir; kullanıldıkça güçlenir. Küçük seçimlerle başlamak, kusur yapmaya müsaade vermek ve sonuçları deneyimlemek değerlidir. Yanlış kararlar kimliği yok etmez; tecrübe kazandırır.
Karar verememek birden fazla vakit zekâ eksikliği değil, korku ve özgüven zedelenmesidir. “En doğruyu” aramak yerine “benim için gereğince uygun olanı” seçmek zihni rahatlatır.
