Bağlılık mı Bağımlılık mı? Alakalarda Sağlıklı Bağ Nasıl Kurulmalıdır?
İkili bağlantılarda sık karşılaşılan bir karışıklık, “bağlılık” ile “bağımlılık” ortasındaki farkın gerçek anlaşılamamasıdır. Ağır duygusal muhtaçlıklar, ayrılık derdi yahut denetim davranışları birden fazla vakit “çok sevmek” ya da “bağlı olmak” ile karıştırılır. Meğer ruhsal açıdan sağlıklı bir bağlılık ile bağımlı münasebet dinamikleri ortasında besbelli farklar vardır ve bu farkı anlamak hem ferdi ruh sıhhati hem de bağlantının sürdürülebilirliği açısından kritiktir.
Bağlılık, bireylerin kendi kimlik bütünlüklerini koruyarak istekli bir biçimde ilgiye yatırım yapmasıdır. John Bowlby’nin Bağlanma Kuramı, inançlı bağ kurmanın insanın temel gereksinimlerinden biri olduğunu vurgular. İnançlı bağlanma, hem yakınlık kurabilmeyi hem de gerektiğinde özerk kalabilmeyi mümkün kılar. Sağlıklı bağlılık, duygusal güvenlik, karşılıklı sorumluluk ve ferdî sonların korunması üzerine heyetidir. İki kişi, birbirinin hayatının merkezi haline gelmeden, kendi kimliklerini koruyarak birlikte bir hayat paylaşır.
Bağımlılık ise bireyin partneri olmadan kendini eksik, kıymetsiz yahut inançsız hissetmesiyle ortaya çıkar. Bu durum ekseriyetle ağır terk edilme korkusu, daima onay muhtaçlığı, denetim davranışları ve çok kıskançlık ile kendini gösterir. Bağımlı ilgilerde kişi, bağlantıyı kaybetmemek için kendinden vazgeçebilir ve partneri bir hayat aracı haline gelir.
Sağlıklı bağ, duygusal muhtaçlıkları açık tabir etmek, partneri bir düzenleyici araç olarak değil eş olarak görmek, farklı toplumsal alanları korumak ve kendi iç boşluklarını ilgiyle doldurmaya çalışmak ile kurulur. Nitekim sağlıklı bir bağda kişi, “Onsuz kimim?” sorusuna yanıt verebilmeli, kendi bütünlüğünü kaybetmeden ilgiyi sürdürebilmelidir. İki bütünün temas ettiği bu yer, alakayı bir hayatta kalma aracından paylaşım alanına dönüştürür.
Sonuç olarak, bağlılık özgürlük içinde kurulan bir birlikteliktir; bağımlılık ise endişe içinde sürdürülen bir tutunma biçimidir. Bağlarda gerçek yakınlık, kaybetme endişesinin değil, seçmenin özgürlüğünün hâkim olduğu tabanda gelişir. Birey evvel kendi ruhsal bütünlüğünü inşa ettiğinde, bağ hem manalı hem sürdürülebilir bir hale gelir.



