Anne ve babaların en ıstırap çektikleri hususlardan biri bebeklerine uyku alışkanlığı kazandırmalarıdır. Yenidoğanın ya da 6-7 aylık bir bebeğin, hatta bazen daha büyük yaşta bir çocuğun uyku nizamı olmayışı, anne ve baba için zahmet veren, dert yaratan bir durum halini alır.
Geceleri uyanmak ve çocuğu sakinleştirmek için gerekli olan enerjiyi bulmak son derece güçtür. Uykuyu bir sorun üzere algılamak ise aile içi dinamiklere önemli ziyan verebilir. Bağlantılar güçleşir, çalışan anne babaların dikkat ve konsantrasyonlarında büyük ölçüde eksiklikler ortaya çıkar. Hele de eksiksiz anababa olmaya çalışanlar için bu durum başarısızlık üzere algılanabilir.
Neden uyumuyor? Sorun nedir? Ben mi yanlış yapıyorum? sorularıyla birlikte gelen bitkinlik, tükenmişlik, yorgunluk… Tüm bu aksiliklerle gayret ederken çocuğu sakinleştirmek, yatıştırmak, ona gereksinimi olduğunda yanında olduğunuzu göstermek için kâfi güç bulamamak çok olağandır.
Uzun uykuyu engelleyen en kıymetli şey bebeğin uyandığında, resen uykuya dalmayı öğrenememesidir. Yenidoğanlar ve 6 aylıktan küçük bebekler uyku alışkanlığını kazanmak için şimdi küçüktürler, anne ve babanın kucağına, sarılmaya, tutulmaya gereksinimleri vardır. Onun bu muhtaçlıklarını gidermek ismine uyku tertibini kurmanız biraz vakit alabilir. Fakat 6 ay ve sonrası daha nizamlı uyku uyumasını sağlamak için güzel bir periyot. Çocuğun uykuya dalma alışkanlığını kazanması tıpkı vakitte bebeğin kendi kendini yatıştırma becerisi
için de değerlidir.
6 aya kadar bebeğin anneye yakın bir beşikte uyuması olağandır, lakin 6 aydan itibaren bir bebek kendi yatağında ve kaideler el veriyorsa kendi odasında yatmayı öğrenebilir. Bunun için annenin de bebekten ayrışmayı öğrenmesi gerekir. Buna hazır olması gerekmektedir. Bazen bebeğin bu periyotlarını kaçırmak istemeyen ebeveynler ve bilhassa anneler kendi gereksinimlerini gidermek ismine bebeği yanlarında yatırmaya devam etmektedirler. Bu formül de çeşitli kültürlerde ve ailelerde tercih edilen bir metottur. Buradaki ziyan ilerde çocuğun ve ebeveynin birbirinden ayrışma ve ortalarındaki mahremiyet hudutlarını muhafazanın gitgide zorlaşmasıdır. Biliyoruz ki bireyselleşmenin en değerli kesimi sağlıklı ayrışabilmektir.
Çocuğunuzun yatmadan önce uygulanan bir sistemi olmalı. Yıkanıp, altının değiştirilip, pak kıyafetlerinin giydirilip, dinlendirici bir müzik ve kısık ışık ortamında yatağa yatırılması çocuğun da bu davranışı öğrenebilmesi açısından yeterlidir.
Yatağa yattıktan sonra birtakım çocuk rahatlıkla uykuya dalabilirken, birtakımı çabucak ağlamaya başlayabilir. Öncelikle ağlama nedenlerini gözden geçirin. Fizikî bir sebep yoksa, bebeğinizi yataktan almayın. Bir müddet odasında vakit geçirin, masal okuyabilir, ya da sessiz kalıp ona yalnızca eşlik edebilirsiniz.
Ağlamaya devam eden bebeğinizi aşikâr vakit aralıklarıyla denetim edin. Birinci vakitlerde kısa aralıklarla denetim etmenizde yarar var, daha sonraları süreyi uzatabilirsiniz. Aslında size vereceği karşılıklarla da süreyi belirleyebilirsiniz.
Aralıklarla denetim ettiğinizde, kucağınıza almamanız, sözel olarak telkin etmeniz, bir sorunu var mı yok mu diye kısaca bakıp çıkmanız kâfi olacaktır. Lakin bu müddet içinde ağlama krizlerine girebilir, uygulamanızda asla sert ve katı olmayın, esnek davranmaya çalışın. Anne baba olarak biliyorsunuz ki çocuğunuzun da kendine ilişkin bir iç dünyası var ve günden güne değişkenlik gösterebilir.
Rutininize mümkün olduğunca bağlı kaldığınız takdirde çocuğunuz uygun reaksiyon vermeye başlayacak ve uyku davranışını geliştirecektir. Bu alışkanlığı kazandırmak vakit alacaktır. İvedi etmeyin. Bu alışkanlığı kazandırmaya çalışırken çocuğunuzun şefkat ve dayanak gereksinimlerine asla seyirci kalmamalısınız. Birtakım vakitlerde bebeğinizin fizikî bir sorunu olabilir (örn; diş çıkartma). Bu sebeple onun muhtaçlıklarını ve değişkenliklerini asla gözardı etmeyin.
Unutmayın bunu yapmanızın sebebi uyku alışkanlığı kazandırmak, bebeğinizle ve kendinizle ilgili mahremiyet hudutlarını belirlemek, ve bebeğinize size muhtaçlık duyduğu her seferinde ona kulak verdiğinizi, onu önemsediğinizi göstermektir.
