Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişinin denetim etmekte zorlandığı tekrarlayıcı niyetler (obsesyonlar) ve bu fikirlerin yarattığı tasayı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlarla (kompulsiyonlar) karakterize edilen bir ruhsal rahatsızlıktır. OKB, bireyin günlük ömrünü, münasebetlerini ve fonksiyonelliğini önemli formda etkileyebilen ancak psikoterapi ile tesirli biçimde tedavi edilebilen bir bozukluktur.
Bu yazıda OKB nedir, obsesif kompulsif bozukluk belirtileri nelerdir ve OKB tedavisi nasıl yapılırgibi en çok merak edilen soruları bilimsel açıdan ele alacağız.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Nedir?
Obsesif Kompulsif Bozukluk; kişinin zihnine istemsiz halde gelen, rahatsız edici niyetlerle baş etmeye çalıştığı ve bu kanıların yarattığı korkuyu azaltmak için tekrarlayıcı davranışlar geliştirdiği bir ruhsal bozukluktur.
OKB iki temel bileşenden oluşur:
1. Obsesyon (Takıntılı Düşünceler)
Kişinin istemediği halde zihnine gelen, rahatsız edici ve tekrarlayıcı kanılardır.
2. Kompulsiyon (Zorlayıcı Davranışlar)
Obsesyonların yarattığı korkuyu azaltmak için yapılan tekrar eden davranış yahut zihinsel ritüellerdir.
Bu döngü vakitle kişinin hayatında kıymetli bir vakit kaybına ve ruhsal yük oluşturmaya başlayabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri
OKB belirtileri kişiden bireye farklılık gösterebilir. Lakin en sık görülen belirtiler şunlardır:
Obsesyon belirtileri
• Kirlenme yahut mikrop bulaşma korkusu
• Daima kuşku duyma (kapıyı kilitledim mi, ocağı kapattım mı gibi)
• Birine ziyan verme niyetlerinden korkma
• Dini yahut ahlaki açıdan rahatsız edici düşünceler
• Simetri ve tertip takıntısı
• Denetim edilemeyen tekrar eden düşünceler
Kompulsiyon belirtileri
• Daima el yıkama yahut paklık yapma
• Kapı, priz, ocak üzere şeyleri tekraren denetim etme
• Objeleri belli bir sisteme koyma
• Sayma yahut makul sayılarda tekrar etme
• Zihinsel dua yahut söz tekrarları
• Günlük işlerin uzun mühlet alması
Bu davranışlar süreksiz bir rahatlama sağlasa da OKB döngüsünü güçlendirebilir.
OKB Neden Olur?
Obsesif kompulsif bozukluk tek bir nedene bağlı değildir. Araştırmalar OKB’nin oluşumunda biyolojik, ruhsal ve çevresel faktörlerin rol oynadığını göstermektedir.
Başlıca faktörler şunlardır:
• Beyindeki serotonin sistemi ile ilgili farklılıklar
• Genetik yatkınlık
• Belirsizliğe tahammülsüzlük
• Çok sorumluluk duygusu
• Travmatik hayat deneyimleri
• Ağır gerilim dönemleri
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi
OKB tedavisi mümkündür ve bilimsel olarak tesirli teknikler bulunmaktadır.
1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
OKB tedavisinde en tesirli psikoterapi yaklaşımı Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)’dir.
Bu yaklaşımın içinde özellikle Maruz Bırakma ve Reaksiyon Tedbire (ERP) yöntemi kullanılır.
ERP sisteminde kişi:
• Dert yaratan durumlarla denetimli biçimde karşılaşır
• Kompulsiyon yapmadan telaşın doğal olarak azalmasını deneyimler
Bu süreç vakitle obsesyonların tesirini azaltır.
2. Psikiyatrik destek
Bazı durumlarda psikiyatrist tarafından verilen antidepresan ilaçlar (özellikle SSRI grubu) tedavi sürecine takviye olabilir.
Psikoterapi ile birlikte uygulandığında tedavi başarısı artabilir.
Ne Vakit Uzman Dayanağı Alınmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda bir uzmana başvurmak değerlidir:
• Takıntılı niyetler günün büyük kısmını kaplıyorsa
• Tekrarlayan davranışlar günlük ömrü etkiliyorsa
• Denetim etme yahut paklık davranışları saatler sürüyorsa
• Tasa ömür kalitesini önemli formda düşürüyorsa
Erken müdahale, tedavi sürecinin daha süratli ve tesirli ilerlemesini sağlar.
Obsesif Kompulsif Bozukluk bireyin ömrünü zorlaştırabilen fakat gerçek psikoterapi yolları ile tesirli formda tedavi edilebilen bir ruhsal rahatsızlıktır. Bilişsel Davranışçı Terapi ve gerektiğinde psikiyatrik takviye ile obsesyon ve kompulsiyon döngüsü yönetilebilir ve kişi günlük hayatında daha sağlıklı bir istikrar kurabilir.
