Çocukluk periyodunda ebeveynlerin geri bildirimleri çocuğun kendilik algısının oluşmasında kıymetli bir rol oynar. Yapan geri bildirimler gelişimi destekleyebilirken, daima eleştirilmek çocuk üzerinde farklı ruhsal tesirler bırakabilir.
Sürekli eleştirilen bir çocuk vakitle yaptığı her şeyin yetersiz olduğunu düşünebilir. Bu durum sırf muhakkak davranışları değil, kişinin kendisiyle ilgili genel algısını da etkileyebilir.
Eleştiri bazen gelişim için gerekli olabilir. Lakin tenkidin daima hale gelmesi ve çoğunlukla olumsuz olması çocuğun kendine inancını zedeleyebilir. Çocuk bu durumda kusur yapmaktan korkabilir ve risk almaktan kaçınabilir.
Bu tecrübe yetişkinlikte de farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Daima eleştirilen çocuklar yetişkin olduklarında içsel bir eleştirmen geliştirebilirler. Bu iç ses birçok vakit kişinin kendisine karşı hayli sert olabilir.
“Yeterince düzgün değilim”, “daha güzelini yapmalıydım” ya da “başarılı olmadım” üzere fikirler bu içsel tenkidin örnekleri olabilir. Kişi dışarıdan takdir görse bile kendi muvaffakiyetini küçümseyebilir.
Bazı bireyler ise tenkitten kaçınmak için harika olmaya çalışabilir. Bu durum mükemmeliyetçi eğilimlerin gelişmesine yer hazırlayabilir. Kusur yapma korkusu kişinin üzerinde ağır bir baskı oluşturabilir.
Eleştirinin ağır olduğu ortamlarda büyüyen bireyler bazen bağlarda de emsal dinamikleri yaşayabilir. Diğerlerinin onları eleştireceği niyeti toplumsal tasayı artırabilir.
Psikolojik güzelleşme sürecinde kıymetli olan kişinin içsel eleştirmeni fark etmesi ve kendine daha şefkatli bir bakış geliştirmesidir.
