Aile İçi Bağlantı Lisanı Rehberi: Meskende Söylenen Cümleler Çocuğu Nasıl Tesirler?

Aile içi irtibat, yalnızca konuşmak değil; konutta kurulan duygusal iklimi belirleyen en temel ögedir. Tıpkı cümle, farklı bir tonla söylendiğinde büsbütün farklı bir mana taşır. Bu nedenle çocukların ve ergenlerin ruh sıhhatini etkileyen en güçlü faktörlerden biri, aile içinde kullanılan irtibat lisanıdır. Birtakım meskenlerde konuşmalar sert, eleştirel ve yargılayıcıdır. Birtakım konutlarda ise sessizlik hâkimdir. Her iki durumda da çocuk, anlaşılmadığını hissedebilir.

Ailelerin en sık yaptığı bağlantı yanlışlarından biri etiketlemedir. “Sen tembelsin”, “Sen sorumsuzsun”, “Sen çok inatçısın” üzere cümleler davranışı değil, kişiliği amaç alır. Bu cins cümleler çocukta savunma yaratır ve irtibatı kapatır. Meğer sağlıklı bağlantıda kişi değil, davranış konuşulur. “Ödevini yapmadığın için kaygılanıyorum” cümlesi, “Sen esasen çalışmıyorsun” cümlesine nazaran çok daha yapıcıdır.

Bir başka sorun, hislerin küçümsenmesidir. “Abartma”, “Ağlama”, “Bunda da üzülme” üzere cümleler, çocuğun hissini geçersiz kılar. Bilhassa ergenlikte gençler hislerini esasen ağır yaşar. Bu yoğunluk küçümsendiğinde genç kendini geri çeker. Vakitle mesken içinde duygusal paylaşım azalır ve çocuk, hislerini yalnız yaşamaya başlar. Bu durum dert, öfke ve içe kapanmayı artırabilir.

İletişimde “çözüm dayatma” da sık görülen bir durumdur. Çocuk bir sorun anlattığında ebeveyn çabucak nasihat verir: “Boş ver”, “Takma”, “Sen de şöyle yap.” Halbuki birçok vakit çocuk evvel anlaşılmak ister. Tahlil, ikinci evredir. “Bunu yaşamak güç olmalı” üzere bir cümle, çocuğun inanç hissini güçlendirir.

Aile içi irtibatta kıyaslama lisanı de hayli yıpratıcıdır. “Arkadaşın ne kadar çalışıyor”, “Kuzenin bu türlü değil” üzere kıyaslar çocuğun yetersizlik hissini artırır. Bu yetersizlik bazen içe kapanma, bazen de öfke ve isyan olarak ortaya çıkar. Çocuk kıyaslandığında, kendini aile içinde “koşullu kabul edilen” biri üzere hisseder.

Sağlıklı irtibat lisanı, hudut koymayı da içerir. İrtibat demek her şeye müsaade vermek değildir. Lakin hudut koyarken kullanılan lisan çok kıymetlidir. “Bunu yapamazsın zira ben o denli istiyorum” yerine “Bu bahiste hudut koyuyorum zira güvenliğin benim için önemli” demek, çocuğun hem sonu anlamasını hem de bağlantıyı müdafaasını sağlar.

Sonuç olarak aile içinde kullanılan lisan; çocuğun benlik algısını, özgüvenini ve gerilimle baş etme maharetini direkt tesirler. Meskende yargılanmadan konuşulabilen bir ortam varsa çocuk kendini inançta hisseder. İnanç varsa, bağlantı gelişir. Bağlantı gelişirse, problemler büyümeden çözülebilir.