Aile… Doğduğumuz yer değil yalnızca, birebir vakitte kendimizi birinci sefer birileri olarak hissettiğimiz sahne. Herkesin bir rolü vardır orada. “İyilik timsali abi”, “sorun çıkaran kardeş”, “sessiz evlat”, “fedakâr anne”, “otoriter baba”… Vakitle bu roller içimize işler, bir kimlik üzere taşırız. Pekala, bu roller nitekim bize mi ilişkin, yoksa bizden istendi mi?
Aile terapisine gelen danışanların sıkça söylediği bir cümle vardır: “Ben daima onların istediği kişi oldum, ancak kim olduğumu bilmiyorum.” Bu, çok yaygın lakin az konuşulan bir yaradır. Zira aile içinde sevgi birçok vakit koşula bağlıdır: Sessiz olursan, güçlü kalırsan, sorun çıkarmazsan… sevilirsin. Bu kaideler, bireyi içsel olarak böler. Bir yanı ilişkin olmak ister, başka yanı özgürleşmek.
Bowen Aile Sistemleri Kuramı’na nazaran, birey ailesinden ne kadar farklılaştıysa, o kadar ruhsal olarak sağlıklıdır. Ancak bu farklılaşma “kopmak” değildir — kendin olmak demektir. Bir birey, ailesini olduğu üzere görebilme ve tıpkı vakitte kendi sonlarını çizebilme kapasitesine ulaştığında, gerçek manada duygusal bir büyüme başlar.
Terapi odasında en çok karşılaştığımız hislerden biri “suçluluk”tur. Kendi yolunu seçmek isteyen birey, ailesine ihanet ediyormuş üzere hisseder. Meğer bir gerçeği hatırlatmak gerekir: Kendini seçmek, kimseye ihanet değildir. Zira kendini yok sayarak kimseye gerçek manada yakın olamazsın.
Çoğu vakit danışanlara şunu söylerim: “Siz ailenizi değiştiremezsiniz. Fakat onlarla münasebetinizi değiştirebilirsiniz.” Ve bu alakayı değiştirmek, evvel kendinizi tanımakla başlar. Hangi rolü, kimin isteğiyle oynadığınızı fark etmekle… Ve o sahnede birinci sefer kendi sözlerinizi söylemeye yürek etmekle.
Aile, sabit bir yapı değil; vakitle dönüşen bir sistemdir. Siz değiştikçe, o sistemdeki yeriniz de değişebilir. Bu bazen sancılı olur, ancak birden fazla vakit özgürleştiricidir. Bütün ihtilaller zorlayıcı olmuştur lakin uğrunda çabalamaya değdiğini anlayacağınız vakitler gelecektir emin olun.
Unutmayın: Ailede herkes rolünü oynar. Lakin kim olduğunuz, o rolün çok ötesindedir.
