Aileyle Çalışmak: Travma, Cinsellik ve Kabul Ortasında Dengeyi Kurmak
1. Ailelerin Birinci Reaksiyonları ve Travma
Çocuğun yaşadığı taciz açıklandığında aileler sıklıkla şok, öfke, suçluluk yahut inkâr üzere ağır hisler yaşar. Terapist bu yansıları yargılamadan karşılamalı, aileye duygusal rehberlik sunmalı ve çocuğu merkeze alan bir tavır geliştirmeleri konusunda takviye olmalıdır.
2. Cinsellik ve Mahremiyet Hususlarında Eğitim
Birçok ebeveyn cinsellik ve mahremiyet konusunda bilgi eksikliği yaşar ya da konuşmaktan kaçınır. Bu hususların tabu olmaktan çıkması için ailelere açık, sade ve yaşa uygun bilgiler verilmeli; çocukla irtibatlarında bu bilgileri kullanmaları teşvik edilmelidir.
3. Ailenin Utanç Döngüsünden Çıkması
Travma sonrası kimi aileler çocuğu değil, toplumu ya da çevreyi temel alan dertler geliştirir. ‘Kimse duymasın’, ‘Adımız lekelenmesin’ üzere yaklaşımlar çocuğun suçluluk hissini artırır. Terapist, ailenin kendi utanç hisleriyle yüzleşmesine yardımcı olmalı ve çocuğun duygusal güvenliğini öncelemeleri gerektiğini vurgulamalıdır.
4. Kabul Edici ve Güçlendirici Ebeveynlik
Aile çocuğun başına gelenleri onun kabahati olarak görmemeli, ona ‘yanındayız, seninle gurur duyuyoruz, başına gelen seni eksik yapmaz’ iletisini vermelidir. Terapist bu lisanı aileyle birlikte yapılandırmalı, aile içi bağlantısı desteklemelidir.
5. Sonları Destekleyen Mesken İçi Tutumlar
Çocuğun hudut koyma marifetini geliştirmesi için konut ortamında ona seçim yapma hakkı tanınmalı, ‘hayır’ deme hakkı hürmetle karşılanmalı ve vücuduna dair kararları kendisinin vermesi desteklenmelidir.
6. Ebeveynlere Küme ya da Kişisel Psikoeğitim
Travma sonrası ebeveynlere yönelik psiko-eğitimler, hem bilgisel hem de duygusal takviye açısından değerlidir. Terapist, ebeveynlere yönelik atölyeler, bilgilendirme oturumları ya da kişisel görüşmeler planlayarak çocukla daha sağlıklı bir alaka kurmalarına yardımcı olabilir.
Travma yaşamış çocuklarla çalışırken aileyi dışarda bırakmak, terapötik aktifliği azaltır. Aileyle açık, şefkatli ve yönlendirici bir işbirliği kurmak; çocuğun güzelleşmesinde güçlü bir temel oluşturur. Terapist, sadece çocukla değil, birebir vakitte ebeveynin duygusal süreçleriyle de çalışarak, bütünsel bir tamirat süreci inşa etmelidir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
