1. Kimlik Gelişimi ve Travma
Kimlik, çocuğun kendi hakkındaki niyetlerini, hissettiklerini ve etrafına verdiği manası içerir. Travma, bu gelişim sürecine dışarıdan ve zorlayıcı bir müdahaledir. Travma sonrası çocuklar kendi pahalarını, sonlarını ve rolleri sorgulamaya başlayabilir.
2. ‘Benlik Çatlağı’ Kavramı
Travma, çocuğun benliğinde bir kopma yaratabilir. Bu durum bazen ‘başka bir çocuk üzere hissetme’, ‘olayı yaşayan ben değilim’ formunda tanımlanır. Terapist, bu bölünmüş benlik tecrübesine tanıklık ederek, çocuğun kendisini yine bütünleştirmesine yardımcı olur.
3. Oyunla Kimliği Tekrar İnşa Etme
Çocuklardan kendi kahramanını yaratması, ismini koyması, karakter özelliklerini seçmesi istenir. Bu oyun, çocuğun kendini yine tanımlamasına imkan verir. Kuklalarla oynanan senaryolar, çocukların benliklerini metaforlar üzerinden tabir etmesini sağlar.
4. Kimliğe Dair Olumlu Yansıtma
Terapist, çocuğun olumlu özelliklerini fark edip bunları yansıtmalıdır: ‘Sen çok mertsin, bak neler anlattın’, ‘Çok dikkatli birisin, fark ettin’. Bu yansıtma, çocuğun kendini bedelli ve tanınmış hissetmesini sağlar.
5. Ayna Çalışmaları ve Kendilik İfadeleri
Çocuk aynaya bakarak ‘Ben ____’ cümlesini tamamlar. Birinci başta gelen sözler olumsuz olsa da vakitle olumlu benlik tanımlamaları desteklenir. Birebir vakitte çocuğun çizdiği kendilik fotoğrafları üzerinden kimliğe dair farkındalık çalışmaları yürütülür.
6. Kimliği Geçmişten Geleceğe Taşımak
Terapist, çocuğa geleceğe dönük projeksiyon yapmasına yardım eder: ‘Büyüdüğünde kim olmak istersin?’, ‘Kendine hangi harika gücü verirdin?’ Bu sorular, çocuğun travmanın ötesinde bir kimlik inşa etmesine katkı sağlar.
Cinsel travma sonrası çocuklarda kimlik gelişimini desteklemek, terapötik sürecin temel maksatlarından biridir. Terapist, çocuğun utanç, suçluluk ve değersizlik hislerini fark edip dönüştürmesine alan açmalı; ‘Ben kimim?’ sorusuna yine, umut dolu karşılıklar bulmasına rehberlik etmelidir.
Hazırlayan: Uzman Psikolog Mustafa Cem Oğuz
