Birine “narsist” dediğimizde ekseriyetle tek bir tip canlanır gözümüzde: kendini beğenmiş, daima konuşan, diğerlerini umursamayan biri. Halbuki gerçek hayatta narsisizm birçok vakit bu kadar net, bu kadar gürültülü değildir.
Bazen sessizdir, bazen kırılgandır, bazen de son derece “normal” görünür. Hatta birçok vakit tanıdık gelir.
Çünkü narsisizm, düşündüğümüzden çok daha insani bir yerden doğar.
Narsisizm Aslında Nedir?
Narsisizm, en kolay haliyle kişinin kendine verdiği pahayla ilgilidir. İnsan kendini ne kadar kıymetli, ne kadar pahalı ve ne kadar “yeterli” hissediyordur? Her insanın bu sorularla bir alakası vardır. Takdir edilmek istemek, sevilmek, fark edilmek… Bunların hiçbiri olağandışı değildir.
Sorun, bu pahanın yalnızca dışarıdan gelmesiyle başlar. Kişi kendi içinde bir bedel hissi geliştiremediğinde, bunu oburlarının gözlerinde aramaya başlar. Beğenilerde, alkışta, hayranlıkta, onayda…
Ve bu arayış vakitle yorucu bir döngüye dönüşür.
Kendini Çok Seven Beşerler mı?
Narsistik şahıslar için en büyük yanlış anlaşılma şudur:“Onlar kendilerini çok seviyor.”
Oysa birden fazla vakit tam karşıtı doğrudur. Narsistik yapıların merkezinde güçlü bir özsevgi değil, kırılgan bir benlik vardır. Kişi kendini gereğince âlâ, bedelli ya da sevilebilir hissetmez. Bu boşlukla baş edebilmek için güçlü bir imaj inşa eder.
Dışarıdan bakıldığında özgüvenli, tezli ve hatta hayranlık uyandırıcı görünen bu şahıslar, iç dünyalarında daima şu soruyla yaşarlar:
“Gerçek halimle sevilir miyim?”
Neden Bu Kadar Görünür Oldu?
Modern dünya narsisizmi adeta teşvik ediyor. Toplumsal medya, görünür olmayı neredeyse bir mecburilik haline getirdi. Artık yalnızca yaşamak yetmiyor; yaşadığını göstermek, belgelendirmek ve onaylatmak gerekiyor.
Beğeniler, yorumlar ve takipçi sayıları; farkında olmadan kişinin kendi bedelinin ölçütü haline geliyor. Bu türlü bir ortamda insan, kendini olduğu üzere değil, alkış alacak şekilde sunmaya başlıyor.
Bu noktada narsisizm, ferdî bir kişilik özelliği olmaktan çıkıp kültürel bir alışkanlığa dönüşüyor.
İlişkilerde Narsisizm Nasıl Görünür?
Narsistik eğilimleri olan bireylerle alakalar çoklukla çok etkileyici başlar. Birinci başta ağır ilgi, hayranlık ve idealizasyon vardır. Karşı taraf kendini özel, seçilmiş ve çok kıymetli hisseder.
Ancak vakitle istikrar bozulur. Bağlantıda bir taraf daima veren, anlayan ve ahenk sağlayan olurken; öbür taraf merkezde kalmayı bekler. Tenkide tahammül azalır, empati zorlaşır.
Bu noktada bağda olan kişi kendini şu soruları sorarken bulur:
-
“Neden daima ben yönetim ediyorum?”
-
“Beni nitekim görüyor mu?”
-
“Benim gereksinimlerim ne vakit değerli olacak?”
Eleştiri Neden Bu Kadar Sıkıntı?
Narsistik yapıların en hassas noktası tenkittir. Zira tenkit, yalnızca bir geri bildirim değil; kişinin içten içe korktuğu “yetersizim” hissine dokunur. Bu nedenle tenkit karşısında ağır öfke, savunma ya da büsbütün geri çekilme görülebilir.
Aslında verilen reaksiyon, tenkidin kendisine değil; onun tetiklediği içsel kırılganlığa yöneliktir.
Hepimiz Biraz Narsist miyiz?
Evet. Ve bu çok olağan. Kendimizi önemsemek, kıymetli hissetmek, hudut koymak sağlıklı bir ruhsal yapının modülüdür. Sorun, bu gereksinimin hiç doymaması ve daima diğerleri üzerinden beslenmeye çalışılmasıdır.
Sağlıklı narsisizm insanı hayatta fiyat; patolojik narsisizm ise insanı hem kendisinden hem diğerlerinden uzaklaştırır.
Son Söz
Narsisizm, birçok vakit kibirli bir duruştan çok, sessiz bir yoksunluktur. Görülme, sevilme ve bedelli olma muhtaçlığının bitmeyen yankısıdır. Bu yüzden narsisizmi anlamak, sırf “zor insanları” tanımak değil; insanın kendi benliğiyle kurduğu alakaya de yakından bakmaktır.
Belki de en sıkıntı fakat en uygunlaştırıcı soru şudur:
“Ben, alkış olmadan da kendimi pahalı hissedebiliyor muyum?”
