Bağlanma Kuramı Perspektifinden Bağ Kalitesi: İnanç, Sadakat ve Kıskançlık

Bağlanma Kuramı Perspektifinden Bağ Kalitesi: İtimat, Sadakat ve Kıskançlık

Romantik münasebetler, bireylerin duygusal ve ruhsal yeterlilik halleri üzerinde kıymetli bir tesire sahiptir. Bu bağlantıların kalitesi ise inanç, sadakat ve kıskançlık üzere temel duygusal bileşenlerle şekillenir. Bağlanma kuramı, bireylerin çocukluk periyodunda bakım verenleriyle kurdukları bağların, yetişkinlikteki romantik bağlarını nasıl etkilediğini açıklayan bir teoridir.

Bağlanma Kuramının Temelleri

Bağlanma kuramı, John Bowlby tarafından geliştirilmiş ve Mary Ainsworth tarafından yapılan çalışmalarla desteklenmiştir. Bu kurama nazaran, çocukluk periyodunda bakım verenlerle kurulan bağlar, bireyin ileriki hayatındaki münasebetlerinin temelini oluşturur. Ainsworth, bağlanma tarzlarını üç ana kategoriye ayırmıştır:

Güvenli Bağlanma: Birey, bakım vereninin dengeli ve destekleyici olduğunu tecrübeler ve bu tecrübe, bireyin öbür insanlara inanç duymasını sağlar.

Kaygılı Bağlanma: Birey, bakım vereninin tutarsız davranışları nedeniyle terk edilme korkusu geliştirir ve bu durum, bağlantılarda çok bağlılık ve güvensizlik yaratabilir.

Kaçıngan Bağlanma: Birey, duygusal yakınlıktan kaçınır ve bağımsızlık ön planda tutulur; bu durum, bağlarda aralığa ve yalnızlığa yol açabilir.

Bağlanma ve İtimat İlişkisi

Güven, romantik bağların temel taşıdır. Bağlanma kuramı perspektifinden bakıldığında, itimat duygusu, bireyin erken yaşta edindiği bağlanma tecrübelerinden etkilenir. İnançlı bağlanma tarzına sahip bireyler, bağlarında daha yüksek itimat algısına sahip olurlar. Sümer ve ark. (2013) tarafından yapılan bir çalışmada, inançlı bağlanan bireylerin bağlarında daha az çatışma yaşadıkları ve daha yüksek alaka doyumu hissettikleri bulunmuştur.

Kaygılı bağlanma tarzına sahip bireyler ise, partnerlerinden gereğince ilgi ve teyit alamama kaygısıyla güvensizlik yaşayabilirler. Bu da bağlantılarında daima sorgulama ve gerilim yaratabilir (Sümer, Kocabaşoğlu & Aydın, 2010). Kaçıngan bağlanma tarzına sahip bireyler ise duygusal yakınlıktan kaçındıkları için inancın gelişmesini zorlaştırabilir, bu durum ilgilerinde araya ve yalnızlığa yol açabilir.

Bağlanma ve Sadakat İlişkisi

Sadakat, romantik bağlarda partnerin bağlı kalma niyeti ve davranışlarını söz eder. Bağlanma kuramı açısından bakıldığında, sadakat davranışları, bireyin bağlanma tarzına nazaran değişkenlik gösterebilir. İnançlı bağlanma tarzına sahip bireyler, ilgilerinde daha yüksek sadakat gösterme eğilimindedirler. Girgin (2011), inançlı bağlanan bireylerin ilgilerinde daha yüksek bağlılık ve kararlılık sergilediklerini belirtmiştir.

Kaygılı bağlanma tarzına sahip bireyler ise, terk edilme korkusu nedeniyle alakaya bağlı kalmaya çalışırken, çok kıskançlık ve kontrolcülük nedeniyle bağlantılarında meseleler yaşayabilirler. Kaçıngan bağlanma tarzına sahip bireyler ise duygusal yakınlıktan kaçındıkları için sadakat davranışlarını açıkça tabir etmeyebilirler. Bu durum, ilgilerinde istikrarı olumsuz etkileyebilir.

Bağlanma ve Kıskançlık İlişkisi

Kıskançlık, romantik alakalarda partnerin öbür biriyle yakınlık kurma ihtimali karşısında hissedilen tehdit ve korkuyu söz eder. Bağlanma kuramı perspektifinden bakıldığında, kıskançlık duygusu, bireyin bağlanma tarzına nazaran değişkenlik gösterebilir. Telaşlı bağlanma tarzına sahip bireyler, partnerlerini kaybetme kaygısıyla daha yüksek seviyede kıskançlık yaşayabilirler (Sümer ve ark., 2010). Bu şahıslar, ilgilerinde partnerlerini denetim etmeye yönelik güçlü bir istek duyabilirler.

Kaçıngan bağlanma tarzına sahip bireyler, kıskançlık hissini yaşasalar bile, çoklukla bunu tabir etmekten kaçınırlar. Duygusal yakınlıktan kaçınma eğilimleri, kıskançlığı bastırmalarına neden olur. İnançlı bağlanma tarzına sahip bireyler ise kıskançlık hissini daha sağlıklı ve denetimli biçimde deneyimlerler. Bu bireyler, partnerlerine güvendikleri için kıskançlık hissini çok büyütmez ve ilgilerinde olumsuz tesirler yaratmazlar.

Türkiye’deki Araştırmalar ve Bulgular

Türkiye’de yapılan çeşitli çalışmalar, bağlanma tarzlarının münasebet kalitesi üzerindeki tesirlerini incelemiştir. Sümer ve Girgin (2011), inançlı bağlanma tarzına sahip bireylerin bağlantılarında daha yüksek inanç, sadakat ve duygusal yakınlık yaşadıklarını belirtmişlerdir. Ayrıyeten, korkulu ve kaçıngan bağlanma tarzlarının ilgi doyumunu düşürdüğü ve kıskançlık üzere olumsuz hisleri artırdığı bulunmuştur (Sümer ve ark., 2010).

Girgin (2011), romantik ilgilerde bağlanma tarzlarının rolünü vurgulayarak, inançlı bağlanan bireylerin ilgilerinde daha yüksek alaka doyumu ve bağlılık sergilediklerini tabir etmiştir. Bu bulgular, bağlanma kuramının romantik bağlardaki kıymetini desteklemektedir.

Bağlanma kuramı, bireylerin romantik münasebetlerinde deneyimledikleri inanç, sadakat ve kıskançlık üzere temel hisleri anlamamıza yardımcı olan kıymetli bir teorik çerçevedir. Türkiye’de yapılan çalışmalar da bağlanma tarzlarının ilgi kalitesi üzerinde tesirli olduğunu göstermektedir.

Güvenli bağlanma tarzına sahip bireyler, bağlantılarında daha yüksek seviyede inanç, sadakat ve sağlıklı kıskançlık deneyimlerler. Dertli ve kaçıngan bağlanma tarzları ise alakada sıkıntılara yol açabilir. Bu nedenle, bireylerin kendi bağlanma tarzlarını fark etmeleri, bağlantılarında daha sağlıklı davranışlar geliştirmelerine katkı sağlar.

Psikolojik danışmanlık ve çift terapisi süreçlerinde bağlanma tarzının kıymetlendirilmesi, bağın güçlendirilmesi için değerli bir adımdır. Ayrıyeten, inanç inşa etme, kıskançlıkla yapan başa çıkma ve sadakat davranışlarını artırma üzerine çalışmalar yapılması önerilir.

Kaynakça

1. Sümer, N., & Girgin, B. (2011). Bağlanma Tarzları ve Alaka Tatmini: Türkiye’de Bir Çalışma. Türk Psikoloji Yazıları, 14(27), 25-38.

2. Girgin, B. (2011). Romantik Alakalarda Bağlanma Tarzlarının Rolü. Ankara Üniversitesi Toplumsal Bilimler Enstitüsü.

3. Sümer, N., Kocabaşoğlu, N., & Aydın, G. (2010). Romantik Bağlantılarda Bağlanma Tarzı, Kıskançlık ve İnanç Ortasındaki İlişkiler. Türk Psikoloji Dergisi, 25(65), 1-15.

4. Bowlby, J. (2007). Bağlanma (Çev. Ö. Kuru). İstanbul: Kaknüs Yayınları.

5. Aydın, G., & Kocabaşoğlu, N. (2015). Bağlanma Tarzları ile Bağ Kalitesi Ortasındaki Bağın İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(3), 93-104.

6. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.

7. Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic Love Conceptualized as an Attachment Process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524.

8. Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment Styles Among Young Adults: A Test of a Four-Category Model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226-244.

9. Aydın, G. (2018). Bağlanma Tarzlarının Romantik Bağlara Tesiri. Türk Ruhsal Danışma ve Rehberlik Dergisi, 9(50), 107-118.

10. Özdemir, M. (2014). Bağlanma Tarzı, Münasebet Tatmini ve Bağlılık Üzerine Bir Araştırma. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 35-50.